Giriş
AQTA bir sıra pestisidlərin təsiredici maddələrinin tətbiqinin qadağan edilməsi barədə qərar qəbul edib
31 Avqust 2021 19:34
Hazırda kimyəvi çirkləndiricilər bütün dünya ölkələri üçün ciddi problem yaratmaqdadır. Ətraf mühit çirkləndiriciləri arasında pestisidlər xüsusi yer tutur və digər çirkləndiricilərdən fərqli olaraq məqsədli şəkildə ətraf mühitə səpilir.
Kəskin toksikliyi, uzun müddət təsirini saxlaması və ətraf mühit üçün yaratdığı təhlükə nəzərə alınaraq Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Kollegiyasının 2021-ci il 31 avqust tarixli, 23 nömrəli qərarı ilə 191 adda pestisidin təsiredici maddələrinin idxalı, qeydiyyatı, istehsalı və tətbiqinin qadağan edilməsi ilə bağlı müvafiq qərar qəbul olunub. Siyahıda göstərilən təsiredici maddələr olan pestisidlərin tətbiqi bu qərar imzalandığı gündən üç ay sonra qadağan ediləcək.
Qeyd edək ki, bu siyahı hazırlanarkən “Rotterdam Konvensiyası ilə tənzimlənən kimyəvi maddələr”, “Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər haqqında” Stokholm Konvensiyası, “Ozon təbəqəsini dağıdan maddələr” üzrə Beynəlxalq Montreal protokolu və Avropa Birliyi tərəfindən istifadəsi qadağan olunan təsiredici maddələrin siyahısına istinad olunub.
Məlumat üçün bildiririk ki, Stokholm Konvensiyasının əsas məqsədi dünyada ən arzuolunmaz kimyəvi maddələrdən sayılan Davamlı Üzvi Çirkləndiricilərin aradan qaldırılmasına yönəldilib. Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər toksik, bioakkumulyativ, yüksək davamlı olub uzun məsafələrə daşına bilir və bununla da canlılar üçün qlobal təhlükə yaradır. "Müəyyən zəhərli kimyəvi maddələrin və pestisidlərin beynəlxalq ticarətində əvvəlcədən razılığın verilməsi proseduruna dair Rotterdam Konvensiyası" Beynəlxalq ticarətdə müəyyən təhlükəli kimyəvi maddələr və pestisidlər üçün əvvəlcədən təsdiq olunmuş razılıq proseduru üzrə beynəlxalq ticarətdə bəzi təhlükəli pestisidlər barədə informasiya mübadiləsini tənzimləyir. Monreal Protokolu Ozon təbəqəsini dağıdan maddələr üzrə beynəlxalq müqavilə olub, ozon təbəqəsini dağıtdıqları ehtimal olunan bir sıra maddələrin istehsalını tədricən dayandırılması yolu ilə ozon təbəqəsinin mühafizə olunmasına yönəldilib.
Beynəlxalq konvensiyalar və qurumlar tərəfindən qadağan olunmuş pestisidlərin kənd təsərrüfatında tətbiqi insan və heyvan sağlamlığında ciddi problemlərin yaranmasına, ətraf mühitin çirklənməsinə, ekoloji tarazlığın pozulmasına, məhsullarda qadağan olunmuş zəhərli kimyəvi maddələrin qalıq miqdarının yaranmasına və ölkəmizin ixrac potensialının azalmasına səbəb ola bilər.
Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının istehsalı, ətraf mühitin və insan sağlamlığının qorunması, torpaq münbitliyinin və strukturunun mühafizəsi baxımından kənd təsərrüfatında qadağan olunmuş təsiredici maddələrin tətbiqi yolverilməzdir.
“Fitosanitar nəzarəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.6-cı maddəsinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 22 yanvar tarixli 10 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağının aparılması, qeydiyyata alınması və istifadəsinə icazə verilmiş preparatların siyahısına daxil edilməsi Qaydaları”nın 26-cı bəndinə əsasən, preparatların təhlükəliliyi barədə yeni məlumatlar daxil olduğu hallarda Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi onların tətbiqini tamamilə və ya müvəqqəti dövr üçün qadağan edir.
Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının 2021-ci il 31 avqust tarixli, 23 nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikasında tətbiqi qadağan edilən təsiredici maddələrin siyahısı:
|
1 |
1,2-Dichloroethane (EDC) |
|
2 |
1,2-Dibromoethane (EDB) |
|
3 |
2-Naphthyloxyacetic acid (2-NOA) |
|
4 |
2,4,5-T and its salts and esters |
|
5 |
4-CPA (4-Chlorophenoxyacetic acid) |
|
6 |
(Z)-9-Tricosene |
|
7 |
Acephate |
|
8 |
Acetochlor |
|
9 |
Alachlor |
|
10 |
Aldicarb |
|
11 |
Aldrin |
|
12 |
Alpha-Hexachlorocyclohexane (α-HCH) |
|
13 |
Alkyl dimethylbenzyl ammonium chloride (Benzalkonium chloride) |
|
14 |
Amino acids: mix |
|
15 |
Amitrole (aminotriazole) |
|
16 |
Anilofos |
|
17 |
Azinphos-methyl |
|
18 |
Azocyclotin |
|
19 |
Benfuracarb |
|
20 |
Beta-Hexachlorocyclohexane (β-HCH) |
|
21 |
Binapacryl |
|
22 |
Bioallethrin (Esbiothrin) |
|
23 |
Bitertanol |
|
24 |
Bromacil |
|
25 |
Bromophos |
|
26 |
Bromopropylate |
|
27 |
Bronopol |
|
28 |
Butralin |
|
29 |
Cadusafos (aka ebufos) |
|
30 |
Cyanides: calcium, hydrogen, sodium |
|
31 |
Captafol |
|
32 |
Carbofuran |
|
33 |
Chinomethionat (aka quinomethionate) |
|
34 |
Chlorobenzilate |
|
35 |
Chlordane |
|
36 |
Chlordecone |
|
37 |
Chlordimeform |
|
38 |
Chlorfenvinphos |
|
39 |
Chlorfluazuron |
|
40 |
Chloroneb |
|
41 |
Cis-Zeatin |
|
42 |
Cyanazine |
|
43 |
Cycloate |
|
44 |
Dalapon |
|
45 |
Diafenthiuron |
|
46 |
Dichlofluanid |
|
47 |
Dicofol |
|
48 |
DDT |
|
49 |
Decabromodiphenyl ether |
|
50 |
Dieldrin |
|
51 |
Difenzoquat |
|
52 |
Dimethenamid |
|
53 |
Dimethipin |
|
54 |
Dinocap |
|
55 |
Dinoseb, its acetate and salts |
|
56 |
Dioxacarb |
|
57 |
Dioxathion |
|
58 |
Diphenamid (aka difenamide) |
|
59 |
Endrin |
|
60 |
Endosulfan (Technical endosulfan and its related isomers) |
|
61 |
Endothal |
|
62 |
EPTC (S-dipropylthiocarbamate) |
|
63 |
Ethalfluralin |
|
64 |
Ethiofencarb |
|
65 |
Ethion (aka diethion) |
|
66 |
Ethirimol |
|
67 |
Ethoate-methyl |
|
68 |
Ethylene oxide |
|
69 |
Fenamidone |
|
70 |
Fenbutatin oxide |
|
71 |
Fenitrothion |
|
72 |
Fenpiclonil |
|
73 |
Fenthion |
|
74 |
Fentin acetate |
|
75 |
Fentin hydroxide |
|
76 |
Fenvalerate |
|
77 |
Fipronil |
|
78 |
Flamprop-M |
|
79 |
Flocoumafen |
|
80 |
Fluoroacetamide |
|
81 |
Fluazifop |
|
82 |
Flubenzimine |
|
83 |
Flucythrinate |
|
84 |
Flufenzin (ISO: diflovidazin) |
|
85 |
Flufenoxuron |
|
86 |
Flumetsulam |
|
87 |
Fluridone |
|
88 |
Folic acid |
|
89 |
Fomesafen |
|
90 |
Formothion |
|
91 |
Furathiocarb |
|
92 |
Hexachlorocyclohexane (HCH mixed isomers) |
|
93 |
Halfenprox (aka brofenprox) |
|
94 |
Heptachlor |
|
95 |
Hexachlorobenzene |
|
96 |
Hexabromobiphenyl (HBB) |
|
97 |
Hexabromocyclododecane (HBCDD) |
|
98 |
Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether |
|
99 |
Hexachlorobutadiene |
|
100 |
Hexaflumuron |
|
101 |
Hydrogen cyanamide |
|
102 |
Hydroxy-MCPA |
|
103 |
Imazamethabenz |
|
104 |
Imazapic |
|
105 |
Imazapyr |
|
106 |
Imazethapyr |
|
107 |
Iminoctadine |
|
108 |
Indolylacetic acid (aka auxins) |
|
109 |
Ioxynil |
|
110 |
Isofenphos |
|
111 |
Kasugamycin |
|
112 |
Lindane (gamma-HCH) |
|
113 |
Mercury compounds, including inorganic mercury compounds, alkyl mercury compounds and alkyloxyalkyl and aryl mercury compounds |
|
114 |
Methabenzthiazuron |
|
115 |
Methamidophos |
|
116 |
Methidathion |
|
117 |
Methyl bromide |
|
118 |
Methoprene |
|
119 |
Metominostrobin |
|
120 |
Mevinphos |
|
121 |
Mirex |
|
122 |
Monocrotophos |
|
123 |
Monolinuron |
|
124 |
Nitrofen |
|
125 |
Norflurazon |
|
126 |
Nuarimol |
|
127 |
Ofurace |
|
128 |
Omethoate |
|
129 |
Orthosulfamuron |
|
130 |
Oxine-copper |
|
131 |
Oxycarboxin |
|
132 |
Oxydemeton-methyl |
|
133 |
Paraquat |
|
134 |
Paraffin oil/(CAS 64741-89-5) |
|
135 |
Paraffin oil/(CAS 64741-88-4) |
|
136 |
Paraffin oil/(CAS 64741-97-5) |
|
137 |
Paraffin oil/(CAS 64742-54-7) |
|
138 |
Paraffin oil/(CAS 64742-65-0) |
|
139 |
Paraffin oil/(CAS 8012-95-1) |
|
140 |
Parathion |
|
141 |
Parathion-methyl |
|
142 |
PCNB (Quintozene) |
|
143 |
Pentachlorobenzene |
|
144 |
Pentachlorophenol and its salts and esters |
|
145 |
Permethrin |
|
146 |
Perfluorooctanoic acid (PFOA), its salts and PFOA-related compounds |
|
147 |
Perfluorooctane sulfonic acid, its salts and perfluorooctane sulfonyl fluoride |
|
148 |
Phenthoate |
|
149 |
Phorate |
|
150 |
Phosalone |
|
151 |
Phosphamidon |
|
152 |
Phosphoric acid |
|
153 |
Primisulfuron |
|
154 |
Procymidone |
|
155 |
Profenofos |
|
156 |
Prometryn |
|
157 |
Propanil |
|
158 |
Propoxur |
|
159 |
Prothiofos |
|
160 |
Prothoate |
|
161 |
Pyrazophos |
|
162 |
Pyridaphenthion |
|
163 |
Pyrimidifen |
|
164 |
Pyrithiobac sodium |
|
165 |
Polychlorinated biphenyls (PCB) |
|
166 |
Polychlorinated dibenzofurans (PCDF) |
|
167 |
Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD) |
|
168 |
Polychlorinated naphthalenes |
|
169 |
Quinalphos |
|
170 |
Quizalofop |
|
171 |
Resmethrin |
|
172 |
Sethoxydim |
|
173 |
Simazine |
|
174 |
Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether |
|
175 |
Tetradifon |
|
176 |
Thiazopyr |
|
177 |
Thiobencarb |
|
178 |
Thiometon |
|
179 |
Tolfenpyrad |
|
180 |
Tolylfluanid |
|
181 |
Toxaphene (Camphechlor) |
|
182 |
Tralomethrin |
|
183 |
Triazamate |
|
184 |
Triazophos |
|
185 |
Tributyl tin compounds |
|
186 |
Trichlorfon |
|
187 |
Tridemorph |
|
188 |
Trifluralin |
|
189 |
Triforine |
|
190 |
Vinclozolin |
|
191 |
Zineb |
Oxşar xəbərlər
Ölkə üçün xarakterik olmayan çəyirtkə növlərinin miqrasiyası ilə bağlı monitorinqlər aparılır
Son günlər ölkə ərazisində, xüsusilə Xəzəryanı bölgələrdə invaziv növlərə aid bəzi çəyirtkələrin miqrasiyası və populyasiya sıxlığının artması müşahidə olunur. Bununla əlaqədar olaraq, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) tərəfindən ölkənin müxtəlif ərazilərində yerləşən 95 məntəqədə müşahidələr və monitorinqlər həyata keçirilib. Laboratoriya analizlərinin nəticələrinə əsasən, ölkə ərazisində karantin tətbiq edilməyən invaziv növlərdən Şərq qozbel çəyirtkəsi, kiçik xaçlı çəyirtkə və barbar çəyirtkəsinin miqrasiyası qeydə alınıb. Aparılmış araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilib ki, bu növlər Azərbaycan faunası üçün xarakterik deyil və onların Qazaxıstan və Rusiya ərazilərindən miqrasiya etdiyi ehtimal olunur. Qeyd edək ki, fitosanitar təhlükəsizliyin təmin edilməsi və çəyirtkələrə qarşı mübarizə tədbirlərinin həyata keçirilməsi məqsədilə AQTA, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən birgə monitorinqlər və zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri davam etdirilir. Zərərvericilərin populyasiya sıxlığının nəzarətdə saxlanılması, onların kənd təsərrüfatı sahələrinə vurduğu zərərin minimuma endirilməsi və digər ərazilərə yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində zəruri tədbirlər görülür. Daha ətraflı:
Fermerlər və aqronomlar üçün maarifləndirici tədbirlər keçirilib
Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Qarabağ və Dağlıq Şirvan regional bölmələri tərəfindən bitki sağlamlığının qorunması, təhlükəsiz kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının təşviqi məqsədilə fermerlər və aqronomlar üçün maarifləndirici tədbirlər təşkil olunub. "Bitki mühafizə vasitələrindən və pestisidlərdən istifadənin effektiv tənzimlənməsi üzrə Tədbirlər Planı" çərçivəsində Dağlıq Şirvan regional bölməsində keçirilən tədbirdə Şamaxı, Ağsu, İsmayıllı və Qobustan rayonlarından ümumilikdə 52 fermer iştirak edib. Eyni zamanda, Tərtər rayonunda fəaliyyət göstərən meyvə bağlarında da aqronomların, bağ və təsərrüfat rəhbərlərinin, eləcə də mövsümi işçilərin iştirakı ilə görüşlər keçirilib. Tədbirlər zamanı iştirakçılara pestisidlərin və digər aqrokimyəvi maddələrin düzgün seçilməsi və tətbiqi, qüvvədə olan normativ hüquqi aktların tələblərinə riayət olunmasının vacibliyi, kimyəvi preparatların yalnız təyinatı üzrə və müəyyən edilmiş norma və qaydalara uyğun istifadəsinin əhəmiyyəti barədə ətraflı məlumat verilib. Pestisidlərin normadan artıq tətbiqinin insan sağlamlığı, ətraf mühit, torpaq və su ehtiyatları, kənd təsərrüfatı məhsullarının təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yarada biləcəyi diqqətə çatdırılıb. Mütəxəssislər tərəfindən kimyəvi maddələrdən istifadə edərkən təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməsinin vacibliyi, bioloji mübarizə üsullarının üstünlükləri və əhəmiyyəti izah edilib. Əkin sahələrinin qida təhlükəsizliyi qeydiyyatına alınmasının vacibliyi bildirilib. Bununla yanaşı, regionlarda yayılma riski olan karantin tətbiq edilən zərərvericilər və xəstəliklər, o cümlədən Gavalının cibcibə virusu, Qonur monilioz çürümə, Qəhvəyi mərmər bağacığı və digər təhlükəli orqanizmlərin bioloji xüsusiyyətləri, yayılma yolları, xarakterik əlamətləri, profilaktik və mübarizə tədbirləri barədə geniş məlumat verilib. Sonda iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılıb, mövzu ilə bağlı maarifləndirici çap materialları paylanılıb.
Amerika ağ kəpənəyinə qarşı mübarizə tədbirləri həyata keçirilib
Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) Amerika ağ kəpənəyinin yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə Lənkəran şəhəri, eləcə də rayonun Aşağı Nüvədi, Girdəni və Separadi kəndlərində monitorinqlər və mübarizə tədbirləri həyata keçirib. Monitorinqlər zamanı AQTA-nın əməkdaşları və Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Bitki Mühafizəsi və Fumiqasiya Mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən karantin tətbiq edilən təhlükəli zərərvericinin - Amerika ağ kəpənəyinin birinci nəsil populyasiyası aşkarlanıb. Bununla əlaqədar operativ mübarizə tədbirlərinə başlanılıb. Zərərvericinin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə bu ərazilərdə mexaniki və kimyəvi mübarizə üsulları tətbiq edilib. Kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirilərkən insan və heyvan sağlamlığının, eləcə də ətraf mühitin mühafizəsi ilə bağlı tələblərə ciddi riayət olunub. Bununla yanaşı, təsərrüfat sahibləri və vətəndaşlar arasında maarifləndirmə işləri aparılıb. Onlara Amerika ağ kəpənəyinin kənd təsərrüfatı bitkilərinə və yaşıllıqlara vura biləcəyi zərər, zərərvericinin vaxtında aşkar edilməsi, aqrotexniki qulluq və mübarizə üsulları barədə ətraflı məlumat verilib.
