Giriş
AQTA bir sıra pestisidlərin təsiredici maddələrinin tətbiqinin qadağan edilməsi barədə qərar qəbul edib
31 Avqust 2021 19:34
Hazırda kimyəvi çirkləndiricilər bütün dünya ölkələri üçün ciddi problem yaratmaqdadır. Ətraf mühit çirkləndiriciləri arasında pestisidlər xüsusi yer tutur və digər çirkləndiricilərdən fərqli olaraq məqsədli şəkildə ətraf mühitə səpilir.
Kəskin toksikliyi, uzun müddət təsirini saxlaması və ətraf mühit üçün yaratdığı təhlükə nəzərə alınaraq Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Kollegiyasının 2021-ci il 31 avqust tarixli, 23 nömrəli qərarı ilə 191 adda pestisidin təsiredici maddələrinin idxalı, qeydiyyatı, istehsalı və tətbiqinin qadağan edilməsi ilə bağlı müvafiq qərar qəbul olunub. Siyahıda göstərilən təsiredici maddələr olan pestisidlərin tətbiqi bu qərar imzalandığı gündən üç ay sonra qadağan ediləcək.
Qeyd edək ki, bu siyahı hazırlanarkən “Rotterdam Konvensiyası ilə tənzimlənən kimyəvi maddələr”, “Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər haqqında” Stokholm Konvensiyası, “Ozon təbəqəsini dağıdan maddələr” üzrə Beynəlxalq Montreal protokolu və Avropa Birliyi tərəfindən istifadəsi qadağan olunan təsiredici maddələrin siyahısına istinad olunub.
Məlumat üçün bildiririk ki, Stokholm Konvensiyasının əsas məqsədi dünyada ən arzuolunmaz kimyəvi maddələrdən sayılan Davamlı Üzvi Çirkləndiricilərin aradan qaldırılmasına yönəldilib. Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər toksik, bioakkumulyativ, yüksək davamlı olub uzun məsafələrə daşına bilir və bununla da canlılar üçün qlobal təhlükə yaradır. "Müəyyən zəhərli kimyəvi maddələrin və pestisidlərin beynəlxalq ticarətində əvvəlcədən razılığın verilməsi proseduruna dair Rotterdam Konvensiyası" Beynəlxalq ticarətdə müəyyən təhlükəli kimyəvi maddələr və pestisidlər üçün əvvəlcədən təsdiq olunmuş razılıq proseduru üzrə beynəlxalq ticarətdə bəzi təhlükəli pestisidlər barədə informasiya mübadiləsini tənzimləyir. Monreal Protokolu Ozon təbəqəsini dağıdan maddələr üzrə beynəlxalq müqavilə olub, ozon təbəqəsini dağıtdıqları ehtimal olunan bir sıra maddələrin istehsalını tədricən dayandırılması yolu ilə ozon təbəqəsinin mühafizə olunmasına yönəldilib.
Beynəlxalq konvensiyalar və qurumlar tərəfindən qadağan olunmuş pestisidlərin kənd təsərrüfatında tətbiqi insan və heyvan sağlamlığında ciddi problemlərin yaranmasına, ətraf mühitin çirklənməsinə, ekoloji tarazlığın pozulmasına, məhsullarda qadağan olunmuş zəhərli kimyəvi maddələrin qalıq miqdarının yaranmasına və ölkəmizin ixrac potensialının azalmasına səbəb ola bilər.
Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarının istehsalı, ətraf mühitin və insan sağlamlığının qorunması, torpaq münbitliyinin və strukturunun mühafizəsi baxımından kənd təsərrüfatında qadağan olunmuş təsiredici maddələrin tətbiqi yolverilməzdir.
“Fitosanitar nəzarəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.6-cı maddəsinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 22 yanvar tarixli 10 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Pestisidlərin, bioloji preparatların və aqrokimyəvi maddələrin dövlət sınağının aparılması, qeydiyyata alınması və istifadəsinə icazə verilmiş preparatların siyahısına daxil edilməsi Qaydaları”nın 26-cı bəndinə əsasən, preparatların təhlükəliliyi barədə yeni məlumatlar daxil olduğu hallarda Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi onların tətbiqini tamamilə və ya müvəqqəti dövr üçün qadağan edir.
Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının 2021-ci il 31 avqust tarixli, 23 nömrəli qərarı ilə Azərbaycan Respublikasında tətbiqi qadağan edilən təsiredici maddələrin siyahısı:
|
1 |
1,2-Dichloroethane (EDC) |
|
2 |
1,2-Dibromoethane (EDB) |
|
3 |
2-Naphthyloxyacetic acid (2-NOA) |
|
4 |
2,4,5-T and its salts and esters |
|
5 |
4-CPA (4-Chlorophenoxyacetic acid) |
|
6 |
(Z)-9-Tricosene |
|
7 |
Acephate |
|
8 |
Acetochlor |
|
9 |
Alachlor |
|
10 |
Aldicarb |
|
11 |
Aldrin |
|
12 |
Alpha-Hexachlorocyclohexane (α-HCH) |
|
13 |
Alkyl dimethylbenzyl ammonium chloride (Benzalkonium chloride) |
|
14 |
Amino acids: mix |
|
15 |
Amitrole (aminotriazole) |
|
16 |
Anilofos |
|
17 |
Azinphos-methyl |
|
18 |
Azocyclotin |
|
19 |
Benfuracarb |
|
20 |
Beta-Hexachlorocyclohexane (β-HCH) |
|
21 |
Binapacryl |
|
22 |
Bioallethrin (Esbiothrin) |
|
23 |
Bitertanol |
|
24 |
Bromacil |
|
25 |
Bromophos |
|
26 |
Bromopropylate |
|
27 |
Bronopol |
|
28 |
Butralin |
|
29 |
Cadusafos (aka ebufos) |
|
30 |
Cyanides: calcium, hydrogen, sodium |
|
31 |
Captafol |
|
32 |
Carbofuran |
|
33 |
Chinomethionat (aka quinomethionate) |
|
34 |
Chlorobenzilate |
|
35 |
Chlordane |
|
36 |
Chlordecone |
|
37 |
Chlordimeform |
|
38 |
Chlorfenvinphos |
|
39 |
Chlorfluazuron |
|
40 |
Chloroneb |
|
41 |
Cis-Zeatin |
|
42 |
Cyanazine |
|
43 |
Cycloate |
|
44 |
Dalapon |
|
45 |
Diafenthiuron |
|
46 |
Dichlofluanid |
|
47 |
Dicofol |
|
48 |
DDT |
|
49 |
Decabromodiphenyl ether |
|
50 |
Dieldrin |
|
51 |
Difenzoquat |
|
52 |
Dimethenamid |
|
53 |
Dimethipin |
|
54 |
Dinocap |
|
55 |
Dinoseb, its acetate and salts |
|
56 |
Dioxacarb |
|
57 |
Dioxathion |
|
58 |
Diphenamid (aka difenamide) |
|
59 |
Endrin |
|
60 |
Endosulfan (Technical endosulfan and its related isomers) |
|
61 |
Endothal |
|
62 |
EPTC (S-dipropylthiocarbamate) |
|
63 |
Ethalfluralin |
|
64 |
Ethiofencarb |
|
65 |
Ethion (aka diethion) |
|
66 |
Ethirimol |
|
67 |
Ethoate-methyl |
|
68 |
Ethylene oxide |
|
69 |
Fenamidone |
|
70 |
Fenbutatin oxide |
|
71 |
Fenitrothion |
|
72 |
Fenpiclonil |
|
73 |
Fenthion |
|
74 |
Fentin acetate |
|
75 |
Fentin hydroxide |
|
76 |
Fenvalerate |
|
77 |
Fipronil |
|
78 |
Flamprop-M |
|
79 |
Flocoumafen |
|
80 |
Fluoroacetamide |
|
81 |
Fluazifop |
|
82 |
Flubenzimine |
|
83 |
Flucythrinate |
|
84 |
Flufenzin (ISO: diflovidazin) |
|
85 |
Flufenoxuron |
|
86 |
Flumetsulam |
|
87 |
Fluridone |
|
88 |
Folic acid |
|
89 |
Fomesafen |
|
90 |
Formothion |
|
91 |
Furathiocarb |
|
92 |
Hexachlorocyclohexane (HCH mixed isomers) |
|
93 |
Halfenprox (aka brofenprox) |
|
94 |
Heptachlor |
|
95 |
Hexachlorobenzene |
|
96 |
Hexabromobiphenyl (HBB) |
|
97 |
Hexabromocyclododecane (HBCDD) |
|
98 |
Hexabromodiphenyl ether and heptabromodiphenyl ether |
|
99 |
Hexachlorobutadiene |
|
100 |
Hexaflumuron |
|
101 |
Hydrogen cyanamide |
|
102 |
Hydroxy-MCPA |
|
103 |
Imazamethabenz |
|
104 |
Imazapic |
|
105 |
Imazapyr |
|
106 |
Imazethapyr |
|
107 |
Iminoctadine |
|
108 |
Indolylacetic acid (aka auxins) |
|
109 |
Ioxynil |
|
110 |
Isofenphos |
|
111 |
Kasugamycin |
|
112 |
Lindane (gamma-HCH) |
|
113 |
Mercury compounds, including inorganic mercury compounds, alkyl mercury compounds and alkyloxyalkyl and aryl mercury compounds |
|
114 |
Methabenzthiazuron |
|
115 |
Methamidophos |
|
116 |
Methidathion |
|
117 |
Methyl bromide |
|
118 |
Methoprene |
|
119 |
Metominostrobin |
|
120 |
Mevinphos |
|
121 |
Mirex |
|
122 |
Monocrotophos |
|
123 |
Monolinuron |
|
124 |
Nitrofen |
|
125 |
Norflurazon |
|
126 |
Nuarimol |
|
127 |
Ofurace |
|
128 |
Omethoate |
|
129 |
Orthosulfamuron |
|
130 |
Oxine-copper |
|
131 |
Oxycarboxin |
|
132 |
Oxydemeton-methyl |
|
133 |
Paraquat |
|
134 |
Paraffin oil/(CAS 64741-89-5) |
|
135 |
Paraffin oil/(CAS 64741-88-4) |
|
136 |
Paraffin oil/(CAS 64741-97-5) |
|
137 |
Paraffin oil/(CAS 64742-54-7) |
|
138 |
Paraffin oil/(CAS 64742-65-0) |
|
139 |
Paraffin oil/(CAS 8012-95-1) |
|
140 |
Parathion |
|
141 |
Parathion-methyl |
|
142 |
PCNB (Quintozene) |
|
143 |
Pentachlorobenzene |
|
144 |
Pentachlorophenol and its salts and esters |
|
145 |
Permethrin |
|
146 |
Perfluorooctanoic acid (PFOA), its salts and PFOA-related compounds |
|
147 |
Perfluorooctane sulfonic acid, its salts and perfluorooctane sulfonyl fluoride |
|
148 |
Phenthoate |
|
149 |
Phorate |
|
150 |
Phosalone |
|
151 |
Phosphamidon |
|
152 |
Phosphoric acid |
|
153 |
Primisulfuron |
|
154 |
Procymidone |
|
155 |
Profenofos |
|
156 |
Prometryn |
|
157 |
Propanil |
|
158 |
Propoxur |
|
159 |
Prothiofos |
|
160 |
Prothoate |
|
161 |
Pyrazophos |
|
162 |
Pyridaphenthion |
|
163 |
Pyrimidifen |
|
164 |
Pyrithiobac sodium |
|
165 |
Polychlorinated biphenyls (PCB) |
|
166 |
Polychlorinated dibenzofurans (PCDF) |
|
167 |
Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDD) |
|
168 |
Polychlorinated naphthalenes |
|
169 |
Quinalphos |
|
170 |
Quizalofop |
|
171 |
Resmethrin |
|
172 |
Sethoxydim |
|
173 |
Simazine |
|
174 |
Tetrabromodiphenyl ether and pentabromodiphenyl ether |
|
175 |
Tetradifon |
|
176 |
Thiazopyr |
|
177 |
Thiobencarb |
|
178 |
Thiometon |
|
179 |
Tolfenpyrad |
|
180 |
Tolylfluanid |
|
181 |
Toxaphene (Camphechlor) |
|
182 |
Tralomethrin |
|
183 |
Triazamate |
|
184 |
Triazophos |
|
185 |
Tributyl tin compounds |
|
186 |
Trichlorfon |
|
187 |
Tridemorph |
|
188 |
Trifluralin |
|
189 |
Triforine |
|
190 |
Vinclozolin |
|
191 |
Zineb |
Oxşar xəbərlər
Zaqatalada qəhvəyi mərmər bağacığı ilə bağlı Regional Əlaqələndirmə Mərkəzinin iclası keçirilib
Qəhvəyi mərmər bağacığının ölkə ərazisində yayılmasının qarşısının alınması və zərərvericiyə qarşı mübarizə tədbirlərinin gücləndirilməsi istiqamətində kompleks tədbirlər davam etdirilir. Bu çərçivədə payız-qış mövsümündə həyata keçirilən fitosanitar monitorinqlərin nəticələrinin qiymətləndirilməsi, mövcud vəziyyətin və qarşıda duran vəzifələrin müzakirəsi məqsədilə Mərkəzi və Yerli icra orqanlarının iştirakı ilə Zaqatala rayonunda Regional Əlaqələndirmə Mərkəzinin növbəti iclası keçirilib. Regional Əlaqələndirmə Mərkəzinin rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədr müavini Əli Nəbiyevin iştirakı ilə keçirilən toplantıda qəhvəyi mərmər bağacığının mövcud yayılma vəziyyəti, aparılmış fitosanitar monitorinqlərin nəticələri, zərərvericinin aşkar edildiyi ərazilər və mövcud yayılma ocaqlarında həyata keçirilən mübarizə tədbirlərinin effektivliyi müzakirə olunub. Bildirilib ki, havaların soyuması ilə əlaqədar zərərvericinin qışlama yerlərinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə monitorinqlər intensivləşdirilib, potensial riskli ərazilər nəzarətdə saxlanılır. Qeyd olunub ki, payız-qış mövsümündə qəhvəyi mərmər bağacığı qışlamaq məqsədilə yaşayış evlərinə, anbarlara, təsərrüfat tikililərinə və digər qapalı məkanlara sığınır. Bu dövrdə zərərvericinin kütləvi toplandığı yerlərin vaxtında aşkar edilməsi və mexaniki üsullarla məhv olunması onun populyasiyasının azaldılmasına xidmər edir. Eyni zamanda, zərərvericiyə qarşı mübarizədə əhalinin fəal iştirakının təmin edilməsi və maarifləndirmə tədbirlərinin genişləndirilməsinin vacibliyi diqqətə çatdırılıb. İclasda, həmçinin qəhvəyi mərmər bağacığının transsərhəd yayılma riskləri, aidiyyəti dövlət qurumları arasında məlumat mübadiləsinin gücləndirilməsi və birgə monitorinqlərin təşkili məsələlərinə toxunulub. Yekunda qışlama dövründə zərərvericiyə qarşı mexaniki mübarizə tədbirlərinin prioritet istiqamət kimi həyata keçirilməsi, monitorinqlərin intensivləşdirilməsi, əhalinin mübarizə tədbirlərinə fəal cəlb olunması və aidiyyəti qurumlar arasında fəaliyyətin əlaqələndirilməsinin gücləndirilməsi ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verilib. Daha sonra fermer təsərrüfatlarına baxış keçirilib.
İstifadəyə yararsız pestisidlərlə çirklənmiş ərazilərdə aparılan işlərlə bağlı mediatur keçirilib
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) təşkilatçılığı ilə istifadəyə yararsız pestisidlərlə çirklənmiş ərazilərin təmizlənməsi işləri ilə bağlı media nümayəndələri üçün mediatur keçirilib. Mediatur çərçivəsində jurnalistlər Hacıqabul rayonunun Muğan qəsəbəsində aparılan təmizləmə işləri ilə tanış olublar. Bildirilib ki, hazırda pestisid qalıqlarının və həmin maddələrlə çirklənmiş torpaqların təhlükəsizlik tələblərinə uyğun qablaşdırılması həyata keçirilir. Növbəti mərhələdə qablaşdırılmış qalıqların “Cəngi pestisid poliqonu”na daşınaraq xüsusi bunkerlərdə yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Tədbirlərin əsas məqsədi ətraf mühitin və insan sağlamlığının qorunması, çirklənmə mənbələrinin yarada biləcəyi risklərin azaldılmasıdır.
İstifadəyə yararsız pestisidlərlə çirklənmiş ərazilərin təmizlənməsi davam edir
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) tərəfindən istifadəyə yararsız və istifadəsi qadağan olunmuş pestisidlərin, eləcə də həmin maddələrlə çirklənmiş torpaqların təhlükəsiz şəkildə ərazilərdən çıxarılması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir. Bu çərçivədə Hacıqabul rayonunun Muğan qəsəbəsi, Saatlı rayonunun Sarıcalar kəndi və Sabirabad rayonunun Qaratəpə kəndində istifadəyə yararsız pestisidlərlə çirklənmiş ərazinin təmizlənməsi üzrə işlərə başlanılıb. Ərazinin mövcud vəziyyətinin qiymətləndirilməsi başa çatdırılıb, hazırda isə pestisid qalıqlarının və həmin maddələrlə çirklənmiş torpaqların qablaşdırılması üzrə işlər aparılır. Növbəti mərhələdə isə qablaşdırılmış pestisid qalıqlarının və çirklənmiş torpaqların müvafiq təhlükəsizlik tələblərinə uyğun xüsusi nəqliyyat vasitələri ilə “Cəngi pestisid poliqonu”na daşınması və müəyyən edilmiş qaydada yerləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Tədbirlər AQTA tərəfindən cəlb edilmiş müvafiq lisenziyaya malik ixtisaslaşmış şirkət tərəfindən aidiyyəti dövlət qurumları ilə əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilir. Yaxın günlərdə Salyan, Biləsuvar və Cəlilabad rayonlarının 8 məntəqəsi üzrə keçmiş “Kənd kimya” birliklərinin ərazisində də analoji tədbirlərin həyata keçirilməsi planlaşdırılır. Qeyd edək ki, əvvəlki illərdə həyata keçirilmiş tədbirlər nəticəsində Ağstafa, Beyləqan, İmişli, Samux və Füzuli rayonlarından ümumilikdə 2000 tondan artıq istifadəyə yararsız pestisid və həmin maddələrlə çirklənmiş torpaq təhlükəsizlik tələblərinə uyğun qablaşdırılaraq “Cəngi pestisid poliqonu”na daşınıb və xüsusi bunkerlərdə yerləşdirilib. Görülən işlərin əsas məqsədi uzun illər ərzində formalaşmış çirklənmə mənbələrinin ətraf mühitə və insan sağlamlığına yaratdığı risklərin azaldılması, ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi və dayanıqlı kənd təsərrüfatının inkişafına töhfə verilməsidir.
