Giriş
İstixana şəraitində pepino mozaika virusuna qarşı mübarizə üsulları
20 Sentyabr 2023 17:57
Virus mənşəli bitki xəstəliklərinin idarə olunmasında ən səmərəli üsul istehsal sahəsinə virusun daxil olmasının qarşısını almaq məqsədilə qabaqlayıcı tədbirlərin həyata keçirilməsidir.
İstixanalarda xəstəliklərə davamlı və zərərli orqanizmlərdən azad sertifikatlı səpin və ya əkin materialından istifadə edilməlidir. Bununla yanaşı, toxum 1% natrium fosfat məhlulunda 45 dəqiqə, sonra 0,5%-li natrium hipoxlorid məhlulunda 30 dəqiqə saxlanıla bilər. Toxumlar məhlulda qarışdırılmalı və məhluldan çıxarıldıqdan sonra bir neçə dəfə təmiz suda durulaşdırılmalıdır.
Pepino mozaika virusunun yayılmasını və daşınmasını minimuma endirmək üçün, məhsul istehsalının bütün mərhələlərində ciddi gigiyena qaydalarına əməl etmək və əkinlər arasında hərtərəfli təmizləmə prosedurunu həyata keçirmək olduqca vacibdir.
Alət və ləvazimatların dezinfeksiyası:
- Dezinfeksiya məqsədilə istifadə edilən maddələr virus öldürücü xüsusiyyətə malik olmalı, daha yüksək konsentrasiyalarda və ən azı bir neçə dəqiqə ərzində istifadə edilməlidir;
- İstixanaların girişlərində dezinfektantlar və dezinfeksiyaedici məhlullar hopdurulmuş ayaqaltılar qoyulmalıdır;
- İstixana daxilində istifadə olunan arabalar və yükqaldırıcılar, habelə digər nəqliyyat vasitələri müvafiq qaydada dizenfeksiya edilməlidir;
- İşçilər hər səhər dezinfeksiya edilmiş xüsusi geyimlə, əlcəklə, baxil və dezinfeksiyaedici maddələrlə təmin edilməlidir. İşçi personalın şəxsi əşyaları ilə istixanaya daxil olmasına yol verilməməlidir;
- İstehsal sahəsinə daxil olmazdan əvvəl və sonra əllər sabunla yuyulmalı və ya dezinfeksiya olunmalıdır;
- Kəsici alətlər bir bitki cərgəsində istifadə olunduqdan sonra digərinə keçmədən öncə yağsız süd və ya digər dezinfeksiyaedici vasitələrlə dezinfeksiya edilməlidir.
- Əkin prosesində, habelə məhsul yığımında istifadə edilən bütün alətlər, avadanlıqlar, eləcə də sirayətlənmiş bitki qalıqlarının daşınmasında istifadə edilən nəqliyyat vasitələri iş gününün sonunda dezinfeksiya edilməlidir;
- Yoluxmuş ərazilərdə istifadə olunan avadanlıqlar, araba və qablaşdırma materialları digər ərazilərdə istifadə olunmamalıdır. İş gününün sonunda bütün arabalar və yeşiklər təmizlənməli, yuyulmalı və dezinfeksiya edilməlidir. Kiçik alətlər natrium fosfatın 10%-li məhlulunda təxminən 30 dəqiqə isladılmalıdır.
Virusun erkən aşkarlanması və ləğv edilməsi:
- Xəstəliyin erkən aşkarlanması və ləğvi üçün müntəzəm olaraq monitorinqlər həyata keçirilməli, aşkar olunan simptomların yaxından yoxlanılması və dəqiq təyinatı üçün bütün şübhəli bitkilərdən dərhal nümunələr götürülməlidir;
- Sahədə virus aşkar edilərsə, xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə bütün işçilər və digər şəxslər xəbərdar edilməli, simptomlar barədə məlumatlandırılmalı və onlara xəstəliyin simptomlarının ilk əlamətlərində rəhbərliyi xəbərdar etmələri barədə göstərişlər verilməlidir;
- Sirayətlənmə əlamətləri olan bitki və ya bitkilər olan sıralar işarələnməli və həmin cərgələrə giriş məhdudlaşdırılmalıdır;
- Sanitariya-gigiyena tələblərinə əməl edilmək şərtilə sirayətlənmə əlaməti (rəng dəyişikliyi, yarpaqda və ya meyvədə deformasiya, inkişafın ləngiməsi və s.) olan bitkilər və onların hər tərəfindən ən azı 1.5-3.0 m radiusda olan bütün bitkilər üzərinə yuxarıdan aşağıya doğru polietilen torba keçirilməklə çıxarılmalı və həmin hissə dezinfeksiya edilməlidir;
- Virusla sirayətlənmiş material təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməklə yandırılmalı və ya dərin basdırılmalıdır;
- Virus aşkarlanan ərazilərdə işləyən işçilər gün ərzində başqa istixanaya keçməməlidirlər;
- Yoluxmuş bitki materialı heç vaxt açıq yerə atılmamalı və ya birbaşa torpağa qarışmamalıdır. İstehsal sahəsində yoluxmuş bitki qalıqları, seçilmiş xəstə pomidorlar və məhsul qalıqları dərhal məhv edilməli və ya üzərinə sönmüş əhəng tökülməklə basdırılmalıdır.
İstixanalarda gigiyena:
- İstixananın virusdan təmizlənməsinə tam əmin olmaq üçün yoluxmuş bitkilərin çıxarıldığı ərazilərdə asqı ipləri, damcı suvarma vasitələri və substratlar dezinfeksiya edilməli, bu mümkün olmadıqda isə dəyişdirilməlidir;
- Qablaşdırma bölməsində çalışan işçilər mümkün qədər istehsal sahələrində işləməməlidirlər. Ehtiyac olduğu hallarda işçilər istehsal sahəsinə getməzdən əvvəl əlləri dezinfeksiya etməli, əlcək taxmalı, təmiz kombinezon geyinməli və ayaqqabıları mütləq dezinfeksiya etməlidirlər;
- Bitki qalıqlarının təmizlənməsi və dezinfeksiya işlərinin istixanalarda çıxışa doğru edilməsi daha effektlidir;
- Beton səthlər, yerüstü hava və isitmə boruları xüsusi təzyiqlə yuyulmalıdır;
- Suvarma suyunun və təkrar dövriyyə suyunun dezinfeksiya edilməsi təmin edilməlidir. Damcı xətləri təmizlənərək dezinfeksiya edilməli və ya dəyişdirilməlidir. Xətləri təmizləmək üçün suvarma sistemində turş mühit yaradılmalı və xətlərdəki çöküntüləri çıxarmaq üçün 24 saat buraxılmalıdır. Bundan sonra təmiz su ilə yuyulmalıdır. Çənlər də 24 saat ərzində bir neçə dəfə dezinfeksiyaedici ilə yuyulmalı, daha sonra təzə su ilə yuyulmalıdır;
- Dezinfeksiyaedici damcı dirəklərinə səpilməli və sonra su ilə yuyulmalıdır.
Şitilliklərdə gigiyena:
- Şitilliklərdə mütəmadi müşahidələr aparılmalıdır. Ştilliklərdə işləyən işçilər infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün istehsal sahələrində işləməməlidirlər. Bu mümkün olmadığı hallarda isə işçilər əvvəlcə şitilxanalarda, sonra istehsal sahələrində işləməlidirlər;
- Şitilliklərdə işləyən işçilər mütləq şəkildə təmiz və dezinfeksiya edilmiş geyimlərdən istifadə etməlidirlər. Şitilliklərin girişində bütün işçilər, arabalar və nəqliyyat vasitələri üçün dezinfeksiyaedici vasitələrdən istifadə edilməlidir;
- İstehsal sahəsində tətbiq edilən müvafiq qabaqlayıcı gigiyena-sanitariya tədbirlərinə şitilliklərdə daha ciddi əməl olunmalıdır.
Oxşar xəbərlər
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi və Səhiyyə Nazirliyinin birgə məlumatı
Çində istehsal olunan şüşə fincanlarda ağır metallar aşkarlanıb Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə (AQTA) Avropa İttifaqının “Qida və Yem Məhsullarına dair Çevik Xəbərdarlıq Sistemi” (RASFF) vasitəsilə Polşa Respublikasından daxil olan məlumata əsasən, Çin Xalq Respublikasında fəaliyyət göstərən “Market Union Co. Ltd” şirkəti tərəfindən istehsal edilən şüşə fincanlarda kadmium və qurğuşun ağır metallarının miqrasiyası aşkarlanıb. Məlumatda qeyd olunur ki, bu məhsulların 6 ədədi Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən “Sevinc Mall” ticarət mərkəzində yerləşən “Sinsay” mağazasına göndərilib. Bildiririk ki, sözügedən fincanlar Səhiyyə Nazirliyinin Respublika Sanitariya - Karantin Mərkəzinə təqdim edilməyib və bu səbəbdən müvafiq laborator müayinələrdən keçirilməyib. Həmin məhsulları əldə etmiş vətəndaşlardan şüşə fincanları yoxlanılması məqsədilə Səhiyyə Nazirliyinin Respublika Sanitariya - Karantin Mərkəzinə təqdim etmələri xahiş olunur. Laborator müayinələr ödənişsiz əsaslarla həyata keçiriləcək. Yoxlamalar nəticəsində təhlükəli ağır metallar aşkarlanmadığı halda, məhsullar vətəndaşlara geri qaytarılacaq. Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi və Səhiyyə Nazirliyi məsələni nəzarətdə saxlayır, istehlakçıların sağlamlığının qorunması məqsədilə zəruri tədbirlər davam etdirilir. Səhiyyə Nazirliyi Respublika Sanitariya-Karantin Mərkəzi Əlaqə; 012-497-63-62 Ünvan: Həmidağa Hüseynzadə 39
Ərzaq bazarlarında monitorinqlər davam edir - VİDEO
AQTA ərzaq bazarlarında nəzarət tədbirlərini davam etdirir. Növbəti monitorinqlər Saatlı, Lənkəran və Şəki rayonlarında yerləşən ərzaq bazarlarında aparılıb. Baxış zamanı bir sıra nöqsanlar aşkarlanıb. Yüksəkriskli qida məhsullarının, xüsusilə ət və süd məhsullarının etiket məlumatları və baytarlıq sənədi olmadan satışa çıxarıldığı müəyyən edilib. Bəzi piştaxtalarda qidaların üstüaçıq şəkildə, toz və digər çirklənmə risklərinə məruz qalaraq satıldığı müşahidə edilib. Aşkar edilən uyğunsuzluqlarla bağlı bazar rəhbərliyinə icrası məcburi göstərişlər verilib, qanunvericiliyin tələbləri izah edilib. Bazarlarda antisanitar şəraitdə satışa çıxarılan ət, süd, balıq və digər yüksəkriskli məhsulların istehlakı insan həyat və sağlamlığı üçün təhlükə yaradır. Mənşəyi şübhə doğuran bu məhsulların istehlakı tövsiyə edilmir. Bazar rəhbərləri fəaliyyətlərini qanunvericiliyin tələblərinə uyğun qurmalı, sağlamlaşdırma tədbirləri icra etməlidirlər. Ərzaq bazarlarında aparılan növbəti monitorinqlərlə bağlı daha ətraflı məlumat üçün linkə keçid edə bilərsiniz:
Yasamalda “Express Lounge” ictimai iaşə obyektində nöqsanlar aşkarlanıb
Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşları Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, A.M.Şərifzadə küçəsi, ev 202A ünvanında yerləşən, fiziki şəxs Ağayev Fərid Qabil oğluna məxsus “Express Lounge” ictimai iaşə obyektində yoxlama keçirib. Baxış zamanı ictimai iaşə obyektinin qeydiyyatdan keçmədən fəaliyyət göstərdiyi, sanitariya norma və qaydalarının tələblərinin pozulduğu aşkarlanıb. Həmçinin yararlılıq müddəti bitmiş qida məhsullarının istehlaka təqdim edildiyi müəyyən olunub. Faktla bağlı obyekt rəhbərliyi barəsində inzibati protokol tərtib edilib, nöqsanlar aradan qaldırılanadək işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsinə dair məhdudlaşdırıcı qərar qəbul olunub, icrası məcburi göstərişlər verilib. İstehlaka hazır qida məhsullarından nümunələr götürülərək laborator müayinələrə cəlb olunub.
