Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri Qoşqar Təhməzli oktyabrın 2-si Naxçıvanda Naxçıvan şəhəri və Culfa, Ordubad, Babək, Kəngərli, Sədərək, Şahbuz, Şərur  rayonlarından olan vətəndaşları qəbul edib. Qəbuldan əvvəl Ümummilli Lider Heydər Əliyevin abidəsi ziyarət olunub, önünə gül dəstələri düzülüb, xatirəsi ehtiramla yad edilib. Qəbulda vətəndaşların müraciətləri diqqətlə dinlənilib, bir qismi yerində öz həllini tapıb, qaldırılan bəzi məsələlər isə araşdırılması üçün nəzarətə götürülüb.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) həm ölkə daxilində, həm də dünyada epizootik vəziyyəti daim diqqət mərkəzində saxlayır. Sahibkarlıq subyektlərinin məlumatlılıq səviyyəsini artırmaq məqsədi ilə AQTA-nın şöbə müdiri, Respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi Qalib Əbdüləliyev Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının rəsmi məlumatları əsasında epizootik vəziyyətlə bağlı son məlumatları təqdim edib. Ötən həftə ərzində dünya üzrə blutanq, xırdabuynuzlu heyvanların çiçək, iribuynuzlu heyvanların enzootik leykoz xəstəliyi və yüksək patogen quş qripi ilə bağlı yeni xəstəlik halları aşkar olunub. Hazırda 16 xəstəlik üzrə 86 ölkəyə müvəqqəti məhdudiyyət tətbiq edilsə də,  4 ölkənin 9 regionuna qoyulan bu  məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb.  Videoməlumatla aşağıdakı linkdən tanış ola bilərsiniz:

Qəhvəyi mərmər bağacığı ölçüsü 12-17 mm, qəhvəyi rəngli, üzərində ləkələr olan, bədəni azacıq yastı və armudvari formalı zərərvericidir. Zərərverici 300-dən çox bitki növü ilə qidalanaraq onların məhsuldarlığını əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salır. Qəhvəyi mərmər bağacığının yetkin fərdləri və sürfələri yük daşımaları, nəqliyyat vasitələri, avadanlıqlar, ağac materialları yüklənmiş konteynerlər, təzə meyvə-tərəvəz, kəsilmiş güllər, tinglər və digər vasitələrlə yayılır. Eyni zamanda yetkin fərdləri təbii yolla (uçmaqla) 35-100 km-dək məsafə qət edə bilir. Zərərverici ilə mübarizə üsulları: -    Payız və qış dövründə qışlama yerlərinin maksimum azaldılması məqsədilə Qəhvəyi mərmər bağacığının gizlənə bildiyi sığınacaqlara, o cümlədən qaranlıq yerlərə xüsusi diqqət yetirilir. Yaşayış və köməkçi binalarda pəncərələr torla bağlanır. -    Yaşayış binalarında və mənzillərdə müxtəlif əşyaların arxa hissəsinə, həmçinin mühəndis qurğuların arakəsmələrinə xüsusi diqqət yetirilir. Aşkar olunduğu təqdirdə, süpürgə, tozsoran və digər vasitələrlə toplanaraq məhv edilir. -    Yaz və yay aylarında əkin sahələrində maksimum sayda meyvə və tərəvəz bitkilərinin yarpaqlarının alt səthi, yarpaq tumurcuqları və meyvə saplaqlarının birləşmə yerləri diqqətlə yoxlanılır. Zərərvericinin aşkar edildiyi əkin sahələrində və təsərrüfat tikililərində toplayıcı (aqreqasiya) feromon tələlər asılır. -    Qəhvəyi mərmər bağacığı aşkar olunduğu hallarda kimyəvi mübarizə tədbirləri yalnız mütəxəssislərin tövsiyələri əsasında müəyyən edilməli və zərərvericinin uçuş fəallığının azaldığı axşam saatlarında yerinə yetirilməlidir. AQTA tərəfindən qəhvəyi mərmər bağacığı ilə bağlı hazırlanan videoçarxı təqdim edirik:

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində (AQTA) BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə Regional Ofisi ilə Avropa Dabaq Xəstəliyinə Nəzarət Komissiyasının (EuFMD) birgə təşəbbüsü ilə ölkəmizdə heyvan xəstəliklərindən azad zonaların yaradılması istiqamətində görüləcək işlərlə bağlı müzakirələr aparılıb.  Qeyd edilib ki, heyvan xəstəliklərindən azad zonalarda əsas diqqət dabaq xəstəliyinin qarşısının alınmasına yönəldiləcək. “Peyvəndləmə ilə azad” statusunun əldə olunması üçün praktiki işlərə başlanılacaq. Artıq dabaq xəstəliyinə dair “Rəsmi Nəzarət Planı” layihəsi hazırlanaraq, EuFMD-ə təqdim edilib.  Müvafiq dövlət qurumları, sahibkarlar və baytar mütəxəssislərin iştirakı ilə keçirilən müzakirələrdə Azərbaycanda və regionda dabaq xəstəliyinin mövcud vəziyyəti, uzunmüddətli peyvənd strategiyaları və qabaqlayıcı tədbirlər diqqətdə saxlanılıb.  Xatırladaq ki, AQTA tərəfindən ölkəmizin Şərqi Zəngəzur və Qarabağ iqtisadi rayonlarında (Zəngilan, Cəbrayıl və Qubadlı rayonlarının əraziləri tam, Füzuli, Xocavənd və Laçın rayonlarının əraziləri qismən əhatə edilməklə) və Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində heyvan xəstəliklərindən azad zonaların yaradılması istiqamətində prosedurların tətbiqinə başlanıb.

Amerika ağ kəpənəyi respublika ərazisində məhdud dairədə yayılan, karantin tətbiq edilən zərərvericidir. Azərbaycanda Bakı, Abşeron-Xızı, Quba-Xaçmaz, Lənkəran-Astara və Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonlarının bəzi ərazilərində rast gəlinir. İqlimə uyğun olaraq il ərzində bir neçə nəsil verə bilir. Zərərvericinin sürfələri yarpaq ayasının əsas toxuması ilə qidalanaraq bitkinin yaşıl kütləsinə ziyan vurur. Meyvə bitkilərinə vurduğu ziyan isə məhsul itkisi ilə nəticələnir. Üçüncü yaş mərhələsində olan sürfələr bir neçə yarpağı bir-birinə bağlayaraq tor yuvalar qurub, sürü halında yayılır və budaqdan budağa keçir. Beşinci yaş mərhələsindən etibarən sərbəst həyat tərzinə qayıdırlar. Azərbaycan şəraitində əsasən tut ağacına ziyan vurur. Amerika ağ kəpənəyinə qarşı aparılan fitosanitar tədbirlərin əsas məqsədi zərərvericinin  sayını azaltmaqdır. Ən təhlükəsiz mübarizə üsulları park, yol kənarı və həyət sahələrində  torlar olan budaqları kəsmək və yandırmaq, tırtılları mexaniki yolla məhv etməkdir. Zərərvericidən qorunmaq üçün payız və erkən yaz dövründə meyvə ağaclarının ölmüş qabıqlardan təmizlənməsi, gövdənin əhənglənməsi, bitki qalıqlarının toplanması və məhv edilməsi, meyvə bağlarında və həyətyanı sahələrdə isə ağacların çətirləri altında torpağın şumlanması işləri yerinə yetirilməlidir. Amerika ağ kəpənəyinin yayılmasının qarşısının alınmasında hər kəsin iştirakı vacibdir. Zərərvericini mexaniki yolla məhv etmək mümkün olmadıqda, aidiyyəti qurumlara məlumat verilməsi xahiş olunur.

III MDB Oyunları çərçivəsində Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu (AQTİ) tərəfindən qidalanmanın təşkili sahəsində nəzarət və tənzimləmə tədbirləri gücləndirilib. Bu məqsədlə genişmiqyaslı laborator müayinələr aparılır. Mingəçevir, Yevlax, Xankəndi, Gəncə, Göygöl, Naftalan, Qəbələ və Şəki şəhərlərindən daxil olan yaxma, su və qida nümunələri Analitik Ekspertiza Mərkəzinin Gəncə və Göygöl Regional Sınaq Laboratoriyalarında müayinədən keçirilir. Müayinələr zamanı insan sağlamlığı üçün risk yarada biləcək bakteriyaların mövcudluğu yoxlanılır. Eyni zamanda, Xankəndi və Qəbələ şəhərlərinə təhkim edilmiş səyyar qida laboratoriyalarında ekspress mikrobioloji analizlər və suda ümumi çirklənmənin təyini müayinələri də aparılır. Bu tədbirlər qida və suyun sanitar-epidemioloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə, oyunlarda iştirak edən idmançıların və digər şəxslərin sağlamlığının qorunmasına xidmət edir.  AQTİ tərəfindən həyata keçirilən kompleks nəzarət mexanizmləri III MDB Oyunları müddətində beynəlxalq standartlara uyğun təhlükəsiz qidalanma mühitinin yaradılmasına yönəlib.

Qida ilə təmasda olan kağız əsaslı material və məmulatlar gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsidir. Qida məhsullarının qablaşdırılmasında istifadə olunan bu materiallar həm məhsulların saxlanma müddətinin uzadılmasına, həm də daşınma və satış prosesində rahatlıq təmin etməyə xidmət edir. Sadə görünən kağız materiallar düzgün istehsal edilmədikdə sağlamlığımız üçün təhlükə yarada bilər. •    Kağızın tərkibində arsen, qurğuşun, kadmium, civə kimi zərərli maddələrin miqdarı normadan artıq olmamalıdır. •    Rəng boyaları qidanın tərkibinə keçməməlidir. •    Çap olunmuş, yazılmış və təkrar emal edilmiş kağızlar qida ilə birbaşa təmas etməməlidir. •    Yumurta və meyvə-tərəvəz viyolları istisna olmaqla, qida məhsulları ilə təmasda olan kağız əsaslı material və məmulatların istehsalında təkrar emal olunmuş kağız məmulatlardan istifadə edilməməlidir. 2025-ci il avqustun 20-dən qanuni qüvvəyə minən bu tələblər təkcə məhsul keyfiyyəti üçün deyil, eyni zamanda insan sağlamlığının qorunması və hüquqi məsuliyyət baxımından zəruridir.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) nəzdində fəaliyyət göstərən Lənkəran Regional Sınaq Laboratoriyası beynəlxalq səriştəlilik sınaqlarında növbəti uğurlu nəticələr əldə edib. İngiltərənin nüfuzlu “LGC” şirkəti tərəfindən təşkil edilən sınaqlarda laboratoriya quru süd nümunəsində Salmonella bakteriyasının təyini üzrə yüksək göstəricilərə nail olub. Fəaliyyətində qida məhsullarının keyfiyyət və təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsinə, bitkiçilik məhsullarında zərərli orqanizmlərin aşkarlanmasına, molekulyar-bioloji və virusoloji müayinələrin aparılmasına, eləcə də heyvan sağlamlığı üzrə infeksion xəstəliklərin diaqnostikasına xüsusi önəm verən laboratoriya müasir cihaz və avadanlıqlarla təchiz olunub. Burada çalışan mütəxəssislər peşəkar bilik və bacarıqlarını artırmaq üçün mütəmadi olaraq yerli və beynəlxalq təlimlərdə iştirak edirlər. Lənkəran Regional Sınaq Laboratoriyası beynəlxalq və laboratoriyalararası qarşılaşdırma sınaqlarda da daim yüksək nəticələr göstərir. Laboratoriya Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi tərəfindən AZS ISO/IEC 17025:2020 standartı üzrə akkreditasiya olunaraq öz fəaliyyətini beynəlxalq tələblərə uyğun şəkildə davam etdirir.

Azərbaycan Tibb Universitetinin “ictimai səhiyyə” ixtisası üzrə təhsil alan sonuncu kurs tələbələri üçün təşkil olunan təcrübə proqramı çərçivəsində Qida Təhlükəsizliyi Agentliyində maarifləndirici görüş keçirilib.  Görüşdə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun fəaliyyəti haqqında ətraflı məlumat verilib, işə qəbul proseduru və karyera imkanlarından danışılıb. Əhalinin təhlükəsiz və sağlam qida ilə təmin edilməsi istiqamətində görülən tədbirlər diqqətə çatdırılıb, qida zəncirinin bütün mərhələlərində nəzarət mexanizmlərinin qurulduğu, İnstitutun nəzdində müasir standartlara cavab verən laboratoriyaların fəaliyyət göstərdiyi vurğulanıb. Sonda tələbələrin dövlət qulluğu, Agentlikdə işə qəbul imkanları barədə sualları cavablandırılıb.

Parisdə UNESCO-nun Baş Qərargahında Avropa və Aralıq dənizi Bitki Mühafizəsi Təşkilatı (EPPO) Şurasının 75-ci Sessiyası keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşı Vəfa Rüstəmova iştirak edib. Sessiyada 2024-cü ilə dair illik fəaliyyət və maliyyə hesabatı təqdim edilib, cari ildə görülən işlər, o cümlədən layihələr nəzərdən keçirilib. Fitosanitar Qaydalar üzrə İşçi Qrupun hesabatı təqdim olunub, yeni standartların qəbulu müzakirə edilib. Sessiyada EPPO-nun 2026-2030-cu illəri əhatə edən Strategiyası qəbul edilib, növbəti illərə dair fəaliyyət proqramı və tədbirlər planı təsdiqlənib.  Sessiyanın nəticələri ölkəmizdə yeni beynəlxalq fitosanitar standartların tətbiqi və bu sahədə əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.