Son günlər ölkə ərazisində, xüsusilə Xəzəryanı bölgələrdə invaziv növlərə aid bəzi çəyirtkələrin miqrasiyası və populyasiya sıxlığının artması müşahidə olunur. Bununla əlaqədar olaraq, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) tərəfindən ölkənin müxtəlif ərazilərində yerləşən 95 məntəqədə müşahidələr və monitorinqlər həyata keçirilib. Laboratoriya analizlərinin nəticələrinə əsasən, ölkə ərazisində karantin tətbiq edilməyən invaziv növlərdən Şərq qozbel çəyirtkəsi, kiçik xaçlı çəyirtkə və barbar çəyirtkəsinin miqrasiyası qeydə alınıb. Aparılmış araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilib ki, bu növlər Azərbaycan faunası üçün xarakterik deyil və onların Qazaxıstan və Rusiya ərazilərindən miqrasiya etdiyi ehtimal olunur. Qeyd edək ki, fitosanitar təhlükəsizliyin təmin edilməsi və çəyirtkələrə qarşı mübarizə tədbirlərinin həyata keçirilməsi məqsədilə AQTA, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən birgə monitorinqlər və zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri davam etdirilir. Zərərvericilərin populyasiya sıxlığının nəzarətdə saxlanılması, onların kənd təsərrüfatı sahələrinə vurduğu zərərin minimuma endirilməsi və digər ərazilərə yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində zəruri tədbirlər görülür. Daha ətraflı:

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Qarabağ və Dağlıq Şirvan regional bölmələri tərəfindən bitki sağlamlığının qorunması, təhlükəsiz kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalının təşviqi məqsədilə fermerlər və aqronomlar üçün maarifləndirici tədbirlər təşkil olunub. "Bitki mühafizə vasitələrindən və pestisidlərdən istifadənin effektiv tənzimlənməsi üzrə Tədbirlər Planı" çərçivəsində Dağlıq Şirvan regional bölməsində keçirilən tədbirdə Şamaxı, Ağsu, İsmayıllı və Qobustan rayonlarından ümumilikdə 52 fermer iştirak edib. Eyni zamanda, Tərtər rayonunda fəaliyyət göstərən meyvə bağlarında da aqronomların, bağ və təsərrüfat rəhbərlərinin, eləcə də mövsümi işçilərin iştirakı ilə görüşlər keçirilib. Tədbirlər zamanı iştirakçılara pestisidlərin və digər aqrokimyəvi maddələrin düzgün seçilməsi və tətbiqi, qüvvədə olan normativ hüquqi aktların tələblərinə riayət olunmasının vacibliyi, kimyəvi preparatların yalnız təyinatı üzrə və müəyyən edilmiş norma və qaydalara uyğun istifadəsinin əhəmiyyəti barədə ətraflı məlumat verilib. Pestisidlərin normadan artıq tətbiqinin insan sağlamlığı, ətraf mühit, torpaq və su ehtiyatları, kənd təsərrüfatı məhsullarının təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yarada biləcəyi diqqətə çatdırılıb. Mütəxəssislər tərəfindən kimyəvi maddələrdən istifadə edərkən təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməsinin vacibliyi, bioloji mübarizə üsullarının üstünlükləri və əhəmiyyəti izah edilib. Əkin sahələrinin qida təhlükəsizliyi qeydiyyatına alınmasının vacibliyi bildirilib. Bununla yanaşı, regionlarda yayılma riski olan karantin tətbiq edilən zərərvericilər və xəstəliklər, o cümlədən Gavalının cibcibə virusu, Qonur monilioz çürümə, Qəhvəyi mərmər bağacığı və digər təhlükəli orqanizmlərin bioloji xüsusiyyətləri, yayılma yolları, xarakterik əlamətləri, profilaktik və mübarizə tədbirləri barədə geniş məlumat verilib. Sonda iştirakçıları maraqlandıran suallar cavablandırılıb, mövzu ilə bağlı maarifləndirici çap materialları paylanılıb.

Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) Amerika ağ kəpənəyinin yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə Lənkəran şəhəri, eləcə də rayonun Aşağı Nüvədi, Girdəni və Separadi kəndlərində monitorinqlər və mübarizə tədbirləri həyata keçirib. Monitorinqlər zamanı AQTA-nın əməkdaşları və Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Bitki Mühafizəsi və Fumiqasiya Mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən karantin tətbiq edilən təhlükəli zərərvericinin - Amerika ağ kəpənəyinin birinci nəsil populyasiyası aşkarlanıb. Bununla əlaqədar operativ mübarizə tədbirlərinə başlanılıb. Zərərvericinin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə bu ərazilərdə mexaniki və kimyəvi mübarizə üsulları tətbiq edilib. Kimyəvi mübarizə tədbirləri həyata keçirilərkən insan və heyvan sağlamlığının, eləcə də ətraf mühitin mühafizəsi ilə bağlı tələblərə ciddi riayət olunub. Bununla yanaşı, təsərrüfat sahibləri və vətəndaşlar arasında maarifləndirmə işləri aparılıb. Onlara Amerika ağ kəpənəyinin kənd təsərrüfatı bitkilərinə və yaşıllıqlara vura biləcəyi zərər, zərərvericinin vaxtında aşkar edilməsi, aqrotexniki qulluq və mübarizə üsulları barədə ətraflı məlumat verilib.

23–26 iyun tarixlərində Tbilisi şəhərində Bitki Karantini və Mühafizəsi üzrə Avropa və Aralıq Dənizi Təşkilatının (EPPO) Fitosanitar Qaydalar üzrə İşçi Qrupunun 64-cü iclası keçirilib.  İclasda Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Bitki sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri, Respublikanın baş dövlət fitosanitar müfəttişi Elmar Allahverdiyev iştirak edib. Tədbirdə bitki sağlamlığının qorunması, karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlərin siyahılarının yenilənməsi, beynəlxalq fitosanitar standartların təkmilləşdirilməsi, diaqnostik standartların təsdiqi, həmçinin, karantin zərərli orqanizmlərin siyahılara daxil edliməsi və ya çıxarılması, yeni standartlarla bağlı məsələlər müzakirə olunub.   Bundan əlavə, EPPO-nun informasiya və kommunikasiya sahəsində həyata keçirdiyi fəaliyyətlər də nəzərdən keçirilib.

Amerika ağ kəpənəyinin vaxtında aşkar olunması, yayılma arealının müəyyənləşdirilməsi və ərazilərin fitosanitar vəziyyətinin qiymətləndirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) əməkdaşları Bakı, Abşeron-Xızı, Lənkəran-Astara və Şəki-Zaqatala regional bölmələrinin əhatə etdiyi ərazilərdə fitosanitar monitorinqlər aparıb. Monitorinqlər zamanı zərərvericinin yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə mexaniki mübarizə və məhvetmə tədbirləri görülüb. Eyni zamanda, ərazilərdə yaşayan sakinlər arasında maarifləndirmə işləri aparılıb. Vətəndaşlara Amerika ağ kəpənəyinin bitkilərə vurduğu zərər, yayılma xüsusiyyətləri, aşkarlanma əlamətləri və ona qarşı mübarizə üsulları barədə geniş məlumat verilib.

Qəhvəyi mərmər bağacığının ölkə ərazisində yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə kompleks tədbirlər davam etdirilir. Yaz və yay aylarında zərərvericinin aktivliyinin artması nəzərə alınaraq, növbəti tədbirlərin və fəaliyyət istiqamətlərinin müzakirəsi məqsədilə Zaqatala rayonunda Regional Əlaqələndirmə Mərkəzinin iclası keçirilib. İclasda Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Bitki sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri Elmar Allahverdiyev, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Xidmətlər Agentliyinin sədr müavini Cəfər Məhərrəmov, Aqrar Xidmətlər Agentliyinin Bitki mühafizəsi və fumiqasiya (zərərsizləşdirmə) Mərkəzinin rəisi Ceyhun İbrahimov, həmçinin aidiyyəti qurumların və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının nümayəndələri iştirak ediblər. Tədbirdə qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı mübarizə istiqamətində görülmüş işlər və qarşıda duran vəzifələr barədə ətraflı məlumat verilib. Görüş zamanı qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı mübarizə tədbirlərinin intensivləşdirilməsi, zərərvericinin mövcud olduğu və ya potensial təhlükə gözlənilən ərazilərdə maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsi, Gürcüstan Respublikasından ölkəmizə miqrasiya riskləri nəzərə alınmaqla sərhədyanı kəndlərdə davamlı monitorinqlərin təşkili və bufer zonalarının yaradılması, sərhəd zastavalarında müntəzəm müşahidələrin aparılması, həmçinin görülmüş işlərə dair hesabatlılığın təmin edilməsi ilə bağlı məsələlər müzakirə olunub və ümumi razılıq əldə edilib. İclasın sonunda qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı həyata keçirilən tədbirlərin daha da gücləndirilməsi ilə bağlı təkliflər səsləndirilib və aidiyyəti qurumlar arasında qarşılıqlı fəaliyyətin davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb.

2026-cı il 9-11 iyun tarixlərində Fransanın Paris şəhərində Bitki Karantini və Mühafizəsi üzrə Avropa və Aralıq Dənizi Təşkilatının (EPPO) Bitki Mühafizə Vasitələri üzrə İşçi Qrupunun (WP PPP) 56-cı iclası keçirilib. Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) əməkdaşı Cavidan Quliyevin də təmsil olunduğu tədbirdə 14 ölkədən ekspertlər iştirak ediblər. Tədbir zamanı bitki mühafizə vasitələrinin effektivliyinin qiymətləndirilməsi üzrə beynəlxalq standartların təkmilləşdirilməsi, zərərli orqanizmlərin pestisidlərə qarşı davamlılığının monitorinqi, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi, bioloji mübarizə vasitələrinin tənzimlənməsi, məlumat bazalarının inkişafı və digər aktual məsələlər müzakirə olunub. Görüşlər çərçivəsində bitki mühafizə vasitələrinin effektivliyinin qiymətləndirilməsinə dair bir sıra standartların yenilənmiş redaksiyaları təsdiq edilib, gələcək fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşdirilib. Bununla yanaşı, növbəti 57-ci iclasın, eləcə də “Mərkəzi Asiya ölkələrində bitki mühafizə vasitələrinin qeydiyyatı və effektivliyinin qiymətləndirilməsi” mövzusunda xüsusi sessiya və regional seminarın Bakı şəhərində təşkili məsələləri müzakirə olunub.

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) əməkdaşları mövsümlə əlaqədar Lənkəran-Astara iqtisadi rayonunda çiyələk və kartof istehsalı və dövriyyəsi ilə məşğul olan təsərrüfatlarda fitosanitar vəziyyətin qiymətləndirilməsi məqsədilə görüşlər keçiriblər. Görüşlər zamanı bitki xəstəlikləri və zərərvericilərinə qarşı həyata keçirilən mübarizə tədbirləri, istehsal prosesində rast gəlinən çətinliklər, eləcə də məhsulların təhlükəsizliyi və keyfiyyətinin təmin olunması istiqamətində görülən işlər müzakirə edilib. Qida təhlükəsizliyi və fitosanitar tələblərə əməl olunması diqqətə çatdırılıb. Milli Monitorinq Planına uyğun olaraq, Agentliyin Lənkəran-Astara regional bölməsi tərəfindən regionun inzibati ərazilərində yerləşən 86 kartof və 58 çiyələk təsərrüfatında monitorinqlər aparılıb. Ümumilikdə, 1157 hektar əkin sahəsinə baxış keçirilib, bitkilərin fitosanitar vəziyyəti qiymətləndirilib. Aparılan yoxlamalar zamanı müəyyən edilmiş uyğunsuzluqların aradan qaldırılması üçün təsərrüfat sahiblərinə müvafiq tövsiyə və tapşırıqlar verilib. Eyni zamanda, profilaktik fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsi, pestisidlərdən təhlükəsiz və düzgün istifadə, həmçinin sənədləşdirmə qaydalarına əməl olunması ilə bağlı maarifləndirici söhbətlər aparılıb. AQTA tərəfindən regionlarda fitosanitar nəzarət tədbirləri davam etdirilir.

Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Bakı Regional Bölməsinin müfəttişləri tərəfindən Binəqədi və Nəsimi rayonları ərazisində Amerika ağ kəpənəyinin yayılma vəziyyətinin öyrənilməsi və zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri çərçivəsində fitosanitar monitorinqlər həyata keçirilib. Monitorinqlər zamanı zərərvericinin vaxtında aşkarlanması, yayılma arealının müəyyənləşdirilməsi və ümumi fitosanitar vəziyyətin qiymətləndirilməsi məqsədilə müşahidələr aparılıb. Eyni zamanda, may ayında quraşdırılmış feromon tələlərə baxış keçirilib. Müşahidələr göstərir ki, son illərdə Abşeron ərazisində Amerika ağ kəpənəyinin kütləvi yayılması tut, ağcaqayın və digər sahib bitkilərə ciddi ziyan vurur. İnsanların yaşadığı yaşayış məntəqələrində pestisidlərin tətbiqi məhdud olduğundan, zərərvericiyə qarşı ən effektiv mübarizə üsulu tırtılların yaratdığı torlu yuvaların mexaniki üsulla məhv edilməsidir. AQTA tərəfindən həyata keçirilən bu kimi monitorinqlər zərərvericinin yayılmasının qarşısının alınması, fitosanitar sabitliyin təmin edilməsi və ətraf mühitin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Şəki-Zaqatala regional bölməsi tərəfindən Milli Monitorinq Planı çərçivəsində region ərazisində yerləşən fındıq bağlarında fitosanitar monitorinqlər aparılıb. Monitorinqlər zamanı əsas diqqət karantin tətbiq edilən Qəhvəyi mərmər bağacığının aşkarlanmasına və ona qarşı fitosanitar tədbirlərin gücləndirilməsinə yönəldilib.  Bu məqsədlə Zaqatala rayonundan Danaçı, Fındıqlı, Maqov, Dağlı, Muğanlı, Faldarlı, 3-cü Tala kəndlərində, Balakən rayonundan isə İtitala, Xalatala, Gərəkli, Poçtbinə, Mazımqara, Şərif, Yeni Şərif kəndlərində yerləşən  bağ sahələrində müşahidələr aparılıb və xüsusi feromon tələlər quraşdırılıb. Zərərverici aşkarlanmış sahələrdə aqrotexniki və biotexniki tədbirlər barədə fermerlər və aidiyyəti qurumlar operativ şəkildə məlumatlandırılıb, zəruri fitosanitar tədbirlərin həyata keçirilməsi tövsiyə olunub.

Milli Monitorinq Planına uyğun olaraq, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşları ölkə ərazisində zərərli orqanizmlərin vaxtında aşkarlanması və yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə fitosanitar monitorinqlər keçirib. Monitorinqlər Göyçay rayonunun Potu, Hüngütlü, Mallı - Şıxlı, Məlikkənd, Ləkçıplaq və Ağdaş rayonunun Ərəbocağı, Nehrəxəlil, Yeniarx kəndləri, habelə Saatlı rayonunun Sarısu ərazisi, Hacıqasımlı kəndində, Sabirabad rayonunun Bulduq və Nizami kəndlərində, həmçinin Beyləqan rayonunun Türklər kəndi ərazisində yerləşən meyvə bağları və bitkiçilik təsərrüfatlarını əhatə edib.

Milli Monitorinq Planına uyğun olaraq, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşları ölkə ərazisində zərərli orqanizmlərin vaxtında aşkarlanması və yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə fitosanitar monitorinqlər keçirib. Monitorinqlər Bərdə rayonunun Qazıqurdalı, Samuxlu, Qaraqoyunlu və Qaradəmirçilər kəndlərində, Ağcabədi rayonunun Minaxorlu kəndi və Hindarx qəsəbəsində, həmçinin Tərtər rayonunun Borsunlu, Hacıqərvənd, Xoruzlu və Kəngərli kəndlərində yerləşən meyvə bağları və bitkiçilik təsərrüfatlarını əhatə edib. Təsərrüfat sahibləri ilə maarifləndirici söhbətlər aparılıb, onlara karantin tətbiq edilən zərərli orqanizmlər, mübarizə tədbirləri, eləcə də pestisidlərdən istifadə zamanı təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunmasının vacibliyi barədə ətraflı məlumat verilib. Monitorinqlər çərçivəsində Qəhvəyi mərmər bağacığına qarşı feromon tələlər asılıb. Eyni zamanda sirayətlənmə əlamətləri müşahidə edilən təsərrüfatlardan nümunələr götürülərək müvafiq laboratoriyalara təqdim olunub.