Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının (ÜHST) rəsmi məlumatlarına əsasən, İsrail Dövlətinin Cənub dairəsində xırdabuynuzlu heyvanların taun xəstəliyi, Braziliya Federativ Respublikasının Riu-Qrandi-du-Sul ştatında Nyukasl xəstəliyi, Argentina Respublikasının Buenos Ayres əyalətində isə qeydə alınmış yüksək patogen quş qripi xəstəliyi aradan qaldırılıb. Belə ki, qeyd olunan ərazilərdə ÜHST-nin “Quruda yaşayan heyvanların sağlamlıq Məcəlləsi”nə əsasən, xəstəliyin ləğv edilməsindən sonra gözləmə müddəti başa çatıb və epizootik sağlamlıq statusu bərpa olunub. Bununla əlaqədar, respublika ərazisinin həmin yoluxucu xəstəliklərdən qorunması məqsədilə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən tətbiq edilmiş məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb. Eyni zamanda müvafiq tədbirlərin görülməsi üçün Dövlət Gömrük Komitəsinə müraciət olunub.

“Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının (ÜHST) müvafiq qərarlarına əsasən, dünyada və regionda müşahidə olunan heyvan xəstəlikləri ilə bağlı dövri qiymətləndirmələr aparılır. Son dövrlərdə əldə edilən məlumatlar göstərir ki, Cənubi Qafqaz regionuna daxil olan bir sıra ölkələrdə xüsusi təhlükəli heyvan xəstəliklərinin yayılma riski mövcuddur”. Bu barədə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin şöbə müdiri, Respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi Qalib Əbdüləliyev bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkəmizdə də endemik xarakter daşıyan xüsusi təhlükəli heyvan xəstəlikləri mövcuddur. Buna görə həm ölkəmizi xaricdən keçə biləcək xəstəliklərdən qorumaq, həm də ölkə daxilində mövcud xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə müvafiq məhdudlaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsi zərurəti yaranmışdır. Qalib Əbdüləliyev qeyd edib ki, xüsusi təhlükəli xəstəliklər, əsasən, bir heyvandan digərinə birbaşa təmas (kontakt) yolu ilə keçdiyindən, bu baxımdan ən riskli məkanlardan biri heyvan bazarları hesab olunur. Bu səbəbdən qərara alınıb ki, 25 oktyabr tarixindən etibarən respublika ərazisində bütün heyvan bazarlarının fəaliyyəti müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırılsın. Sitat: “Məhdudiyyət tədbirləri mərhələli şəkildə tətbiq olunur. Son bir həftə ərzində əhali arasında məlumatlandırma və maarifləndirmə işləri aparılmış, bazarlarda baytarlıq-sanitariya vəziyyəti qiymətləndirilmişdir. Bu addımın əsas məqsədi heyvanlar arasında təmasın qarşısını almaq və xəstəliklərin yayılma riskini minimuma endirməkdir”. Qalib Əbdüləliyev vurğulayıb ki, heyvanların satışı birbaşa heyvandarlıq təsərrüfatlarında həyata keçiriləcək və buna hər hansı məhdudiyyət qoyulmur. Eyni zamanda Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Kollegiyasının qərarı ilə “Heyvan bazarlarına dair baytarlıq-sanitariya norma və qaydaları” təsdiq edilmişdir. Göstərilən sənədin tələblərinə uyğun olaraq bazarlarda yenidənqurma işləri aparıldıqdan və zəruri infrastruktur təmin edildikdən sonra onların fəaliyyəti bərpa olunacaq.

“Heyvan kəsimi fəaliyyətinin tənzimlənməsi haqqında” Prezidentin 2018-ci il 11 iyun tarixli Sərəncamının icrası ilə bağlı olaraq baytarlıq-sanitariya və sanitariya-gigiyena normalarına cavab verməyən yerlərdə, küçələrdə, yol kənarlarında heyvan kəsimi hallarının qarşısının alınması istiqamətində Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi aidiyyəti dövlət orqanları ilə birlikdə ardıcıl monitorinqlər, yoxlama-nəzarət tədbirlərini davam etdirir. Tədbirlər çərçivəsində bu ilin əvvəlindən 22 oktyabr tarixinədək olan dövr ərzində respublika üzrə 4652 heyvan kəsimi və ət satışı mağazasında monitorinq keçirilib. Monitorinq zamanı 698 heyvan kəsimi və ət satışı mağazası ilə bağlı inzibati tədbir görülüb, 65-də isə qanunsuz heyvan kəsimi ilə əlaqədar quraşdırılmış qurğular (11-i təkrar quraşdırılmış qurğulardır) sökülüb. Bundan başqa, 1244 halda ətlərin soyuducuda (453-də soyuducu yoxdur) saxlanılmadığı, 1277 halda isə ətlərin baytarlıq sənədi olmadan satışının həyata keçirildiyi müəyyən edilib ki, bununla bağlı icrası məcburi göstərişlər verilib.

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunda (AQTİ) ölkənin biotəhlükəsizlik statusunun daimi nəzarətdə saxlanması məqsədilə xüsusi təhlükəli xəstəliklərin vaxtında və dəqiq laborator diaqnostikası həyata keçirilir. İnstitutun tabeliyində heyvan sağlamlığı istiqamətində müayinələrin aparılması üçün 8 stasionar, 3 çadır və 1 maşın tipli, 2+ biotəhlükəsizlik səviyyəsinə malik səyyar laboratoriyalar fəaliyyət göstərir. Bu laboratoriyalar xüsusi təhlükəli heyvan xəstəliklərinin diaqnostikası üçün zəruri olan müasir maddi-texniki baza ilə təchiz edilib. Müayinələr Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının (ÜHST) təlimatlarına uyğun olaraq, peşəkar kadrlar tərəfindən beynəlxalq tələblərə cavab verən etibarlı və yüksək dəqiqlikli diaqnostik dəstlərdən istifadə edilməklə aparılır. Həmçinin, laboratoriyalar heyvan xəstəlikləri üzrə beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən təşkil edilən səriştəlilik sınaqlarında uğurla iştirak edir və yüksək nəticələr göstərir. Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən laboratoriyalar Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi (AZAK) və Mərkəzi Baytarlıq Laboratoriyası həmçinin Türkiyə Akkreditasiya Qurumu (TÜRKAK) tərəfindən ISO/IEC 17025:2017 “Sınaq və kalibrləmə laboratoriyalarının səlahiyyətliliyinə ümumi tələblər” standartının tələblərinə uyğun olaraq beynəlxalq akkreditasiyadan keçirilib. Stasionar laboratoriyalarla yanaşı, 2+ biotəhlükəsizlik səviyyəsinə malik səyyar laboratoriyaların imkanlarından da epizootoloji monitorinqlər zamanı geniş istifadə olunur. Bu, xüsusi təhlükəli xəstəliklərin baş verdiyi hallarda hadisə yerində müayinələrin operativ aparılmasına, eləcə də qabaqlayıcı və nəzarət tədbirlərinin səmərəli həyata keçirilməsinə şərait yaradır.

Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının (ÜHST), Avropa İttifaqının və Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) birgə təşkilatçılığı ilə Avropa regionunda heyvan rifahı platformasının Rəhbər Qrupunun 25-ci iclası keçirilir.   Tədbirin əsas məqsədi sözügedən platforma üzrə 2024–2026-cı illər üçün nəzərdə tutulmuş 4-cü Fəaliyyət Planının əvvəlki iclaslarda qəbul edilmiş qərarlarının icrasını nəzərdən keçirmək və növbəti fəaliyyət planının prioritetlərini müəyyənləşdirməkdir.  AQTA-nın sədr müavini Zəkiyyə Mustafayeva regionda heyvan rifahı sahəsində milli və beynəlxalq aktorları bir araya gətirmək baxımından iclasın əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Agentlik həm ölkə daxilində, həm də dünyada epizootik vəziyyəti daim diqqət mərkəzində saxlayır. Şərqi Zəngəzur və Qarabağ iqtisadi rayonlarında, eləcə də Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində heyvan xəstəliklərindən azad zonaların yaradılması istiqamətində intensiv işlər aparılır.   AQTA-nın Heyvan sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri, Respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi, ÜHST-nin Avropa üzrə Regional Komissiyanın vitse-prezidenti Qalib Əbdüləliyev Azərbaycanda vahid sağlamlıq tədbirləri, heyvanların rifahı sahəsində görülən işlər barədə məlumat verib.   Q.Əbdüləliyev qeyd edib ki, görülən işlərin nəticəsində ölkəmiz 2024-cü ildə ÜHST tərəfindən xırdabuynuzlu heyvanların taunu və yüksək patogen quş qripi xəstəliyindən azad ölkə kimi tanınıb, eyni zamanda əvvəlki illərdə əldə edilmiş atların afrika xəstəliyi və donuzların afrika taunu xəstəliyindən azad status qorunub saxlanılır.   ÜHST-nin Parisdə yerləşən Baş Qərargahı, Brüsseldə və Tokioda yerləşən regional ofisi, Avropa Komissiyasının Səhiyyə və Qida Təhlükəsizliyi üzrə Baş Direktorluğunun əməkdaşları və Portuqaliya, İtaliya, İsrail, İsveçrə Konfederasiyasının nümayəndələrinin iştirak etdiyi iclasda heyvanların kəsilməsi, sahibsiz itlərin populyasiyasının idarə edilməsi, heyvanların nəqli, təbii fəlakətlərin idarə edilməsi və işlək atkimilərin rifahı kimi məsələlər müzakirə olunur.

Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi yanında Məşvərət Şurası “Qida təhlükəsizliyi tək dövlətin deyil, hər kəsin işidir” kampaniyasını davam etdirir. Kampaniya çərçivəsində hazırlanan növbəti videoçarxda Şuranın üzvü, “Qoç Ət Kəndli Fermer Təsərrüfatı” MMC-nin təsisçisi Sənan Təhməzov təhlükəsiz xammal seçiminin, izlənilə bilən təchizat zəncirinin və HACCP sistemlərinin müəssisələr üçün prioritet əhəmiyyət daşıdığını vurğulayır. O bildirir ki, minlərlə ailənin süfrəsində yer alan məhsulların keyfiyyəti istehsalçıların məsuliyyətini daha da artırır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər ölkədə heyvan xəstəliklərindən azad zonaların formalaşmasına, ixrac coğrafiyasının genişlənməsinə və ixrac olunan məhsul növlərinin sayının artmasına şərait yaradır. Unutmayaq ki, istehlakçının etibarını qazanmaq çətin olduğu qədər onu qorumaq da böyük məsuliyyət tələb edir. Qida təhlükəsizliyi tək dövlətin deyil, hər kəsin işidir! Gəlin, təhlükəsiz qida ilə sağlam gələcəyə birlikdə addımlayaq!

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) Heyvan sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri, Respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi Qalib Əbdüləliyevin açıqlaması: Ölkə üzrə fəaliyyət göstərən heyvan kəsimi məntəqələri fəaliyyətlərini əvvəlki qaydada davam etdirir. Əgər 2018-ci ildə respublikada cəmi 6-10 kəsim məntəqəsi mövcud idisə, hazırda bu rəqəm 120-dən çoxdur. Mövcud infrastruktur ölkənin daxili tələbatını tam şəkildə təmin etməyə imkan verir. Kəsim müəssisələri müasir standartlara uyğun şəkildə qurulub və məntəqələrdə baytar mütəxəssislərin daimi nəzarəti təmin olunur. Sağlamlığı şübhə doğuran heyvanlar kəsim prosesindən kənarlaşdırılır. Heyvan kəsildikdən sonra cəmdəyin baytarlıq-sanitariya ekspertizası aparılır, daha sonra ət müəyyən müddət soyudulmaq üçün saxlanılır. Cəmdəyin üzərinə müvafiq möhürlər vurulur və müşayiətedici baytarlıq sənədləri ilə birlikdə istehlak obyektlərinə və ticarət şəbəkələrinə göndərilir.  Respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi vətəndaşlara kəsim məntəqələrində kəsilmiş və ixtisaslaşmış ət satış məntəqələrində satılan ət məhsullarını almağı tövsiyə edir. Həmçinin ətin üzərində rəsmi baytarlıq möhürünün olmasına diqqət yetirmək, alış zamanı satıcılardan müşayiətedici baytarlıq sənədlərinin təqdim olunmasını tələb etmək vacibdir. 2025-ci il 25 oktyabr tarixindən etibarən heyvan bazarlarında sağlamlaşdırma tədbirlərinin həyata keçirilməsi məqsədilə mərhələli şəkildə məhdudiyyət tətbiq ediləcək. Bu qərar ət kəsimi və satışına heç bir maneə yaratmayacaq.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi karantin tətbiq edilən Qəhvəyi mərmər bağacığının populyasiya sıxlığının azaldılması və yayılmasının qarşısının alınması istiqamətində fitosanitar tədbirləri davam etdirir.  Bu çərçivədə Agentliyin Quba-Xaçmaz regional bölməsinin fitosanitar müfəttişləri tərəfindən Xaçmaz rayonunun Yalama kəndində növbəti maarifləndirmə tədbiri keçirilib. Regional bölmənin əməkdaşları tərəfindən payız-qış mövsümündə zərərvericiyə qarşı aparılması zəruri mübarizə üsulları barədə kənd sakinlərinə ətraflı məlumat verilib, maarifləndirici çap materialları paylanıb. Qəhvəyi mərmər bağacığı ilə mübarizədə əhalinin aktiv iştirakının vacibliyi vurğulanıb.

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşları Gəncə şəhəri, H.Əliyev prospekti, ev 73 ünvanında fəaliyyət göstərən, fiziki şəxs Abdullayev Pərviz Təvəkkül oğluna məxsus topdansatış mağazasında yoxlama keçirib. Baxış zamanı satış sahəsində aşkar saxtalaşdırma əlamətləri olan “Organic Росинка” əmtəə nişanlı 98 ədəd 0.7 litrlik, 112 ədəd 0.5 litrlik alkoqollu içki aşkarlanıb. Belə ki, içkilərin başlıq hissəsinin təkrar bərkidildiyi, istehsal tarixləri və istehsalçı barədə məlumatların qeyd olunmadığı, saxta VÖEN göstərildiyi, müşayiətedici sənədlərinin olmadığı müəyyən edilib. Məhsullardan nümunələr götürülərək laborator müayinələrə cəlb olunub. Faktla bağlı sahibkar barəsində qanunvericiliyə uyğun tədbirlər görülüb. Araşdırmalar davam etdirilir.

Daxil olan müraciət əsasında Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin əməkdaşları tərəfindən Yevlax rayonu, Aşağı Bucaq kəndində fəaliyyət göstərən, fiziki şəxs Bədəlov Kərim Şubay oğluna məxsus “Kərim” marketdə yoxlama keçirilib. Baxış zamanı müraciətdə göstərilən fakt təsdiqini tapıb. Belə ki, marketdə istifadə müddəti bitmiş müxtəlif əmtəə nişanlı qida məhsullarının satışa çıxarıldığı məlum olub. Faktla bağlı fiziki şəxs barəsində inzibati protokol tərtib edilərək məsuliyyətə cəlb edilib, istehlaka yararsız məhsulların satışının qadağan olunması, dövriyyədən çıxarılması və məhv edilməsi barədə qərar qəbul olunub.