Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) və İtaliyanın Abruzzo və Molise "Giuseppe Caporale" Eksperimental Zooprofilaktika İnstitutunun nümayəndələri arasında heyvanların identifikasiyası və qeydiyyatı sistemlərinə dair onlayn formatda görüş keçirilib.  Görüşdə fərdi identifikasiyanın heyvan xəstəliklərinin erkən mərhələdə aşkarlanması, baytarlıq nəzarətinin gücləndirilməsi, habelə heyvan mənşəli məhsulların təhlükəsizliyinin və qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından əhəmiyyəti vurğulanıb.  Tədbirdə heyvanların identifikasiyası və qeydiyyatı sahəsindəki İtaliya təcrübəsi barədə məlumat verilib. Sonda tərəflər baytarlıq nəzarəti sahəsində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi imkanları ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar.

“Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027–2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nda heyvan sağlamlığı və biotəhlükəsizliyə nəzarət sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində sahibsiz heyvanların sığınacaqlarla təmin edilməsi ilə bağlı tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Heyvan sağlamlığı və bioloji təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri, respublikanın baş dövlət baytarlıq müfəttişi Qalib Əbdüləliyev Dövlət Proqramında nəzərdə tutulan tapşırıqların icrası ilə bağlı məsələlərə aydınlıq gətirib. Ətraflı:

Heyvan mənşəli məhsulların təhlükəsizliyinin təmin olunmasında heyvanların identifikasiyası və izlənilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, heyvan doğulduğu andan etibarən onun fərdi identifikasiyası aparılır. Əldə olunan məlumatlar Avtomatlaşdırılmış Qida Təhlükəsizliyi İnformasiya Sistemində (AQTİS) qeydiyyata alınır. Sistem vasitəsilə heyvanın saxlanıldığı təsərrüfat, onunla bağlı həyata keçirilən baytarlıq tədbirləri barədə məlumatların izlənilməsi təmin edilir. Bu, heyvanın təsərrüfatdan bazara və kəsim məntəqəsinə qədər hərəkətinin izlənilməsinə imkan yaradır. İdentifikasiya və izlənilmə sistemi heyvan xəstəliklərinin vaxtında aşkarlanması və qarşısının alınması, baytarlıq tədbirlərinə nəzarətin gücləndirilməsi, həmçinin heyvan mənşəli məhsulların təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından əhəmiyyətlidir. Beləliklə, istehlakçının aldığı ətin mənşəyi ilə bağlı məlumatın geriyə doğru izlənilməsi heyvanın yetişdirildiyi təsərrüfata qədər mümkündür. Bu imkanın əsasını isə heyvanların identifikasiyası təşkil edir. Daha ətraflı:

Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə “Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027−2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı” təsdiq edilib. Hazırda bizim üçün başlıca məqsəd sahənin real tələblərinə cavab verən, tam təlim keçmiş mütəxəssislər yetişdirməkdir. Ümumi tədris proqramını mənimsəməklə yanaşı, gələcək mütəxəssis keyfiyyətə nəzarət standartları ilə işləməyi, texnoloji və qida təhlükəsizliyi sənədlərini tərtib etməyi, təhlükə təhlilini aparmağı və kritik nəzarət nöqtələrini düzgün müəyyən etməyi bacarmalıdır. Buraya, həmçinin daxili audit, laboratoriya nəticələrinin interpretasiyası, izlənilmə sistemləri və korrektəedici tədbirlərin idarəolunması vərdişləri daxildir. Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında AQTA yanında İctimai Şuranın sədri, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Mehriban Məhərrəmova səsləndirib. O bildirib ki, yeni Dövlət Proqramı qida təhlükəsizliyi sahəsində bir neçə istiqamətə müsbət təsir edəcək. Bunlardan birincisi, heyvandarlıq və kənd təsərrüfatıdır: “Proqram birbaşa fermerlərə monitorinq və preventiv tədbirlər həyata keçirməkdə dəstək verir. Xatırlayırsınızsa, dabaq xəstəliyinin yayılması heyvandarlıq sektoruna ciddi zərbə vurmuşdu. Yeni sənəddə bu istiqamətdə konkret tədbirlər nəzərdə tutulub”. Mehriban Məhərrəmova deyib ki, ikincisi, idxal-ixrac prosesləridir. “Sənəd idxal-ixrac əməliyyatlarına müsbət təsir göstərəcək, bu isə öz növbəsində sahibkarlar üçün mühüm dəstəkdir. Nəzərdə tutulur ki, dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrinə yaxın ərazilərdə 2 yeni qida təhlükəsizliyi nəzarəti məntəqəsi fəaliyyətə başlasın, arıçılıq məhsullarının, o cümlədən balın Avropa İttifaqı ölkələrinə, quşçuluq məhsullarının, o cümlədən yumurtanın isə yeni bazarlara ixracı üçün icazələr alınsın”, - deyə o vurğulayıb. AQTA yanında İctimai Şuranın sədri diqqətə çatdırıb ki, üçüncüsü, HACCP prinsiplərinin genişlənməsidir: “Proqramın hədəf göstəricilərindən biri istehsal, emal və ictimai iaşə müəssisələrində HACCP tətbiqinin sürətləndirilməsidir. Konkret nəticə indikatoru isə qida müəssisələrinin 80 faizində HACCP-a əsaslanan daxili nəzarət sisteminin qurulmasıdır. Bunun üçün metodiki tövsiyələrin hazırlanması və müəssisələr üçün təlimlərin keçirilməsi nəzərdə tutulur”. O deyib ki, dördüncü istiqamət tədris proqramlarının yenilənməsidir: “Proqramdan irəli gələn dəyişiklik və əlavələr tədris proqramlarına — həm bakalavriat, həm də magistratura səviyyəsində — inteqrasiya olunacaq. Bununla yanaşı, ümumi təhsil pilləsi üzrə dərsliklərə sağlam qidalanma və zoonoz xəstəliklərə dair materialların daxil edilməsi, beynəlxalq təşkilatların texniki komitələrinin işində yerli mütəxəssislərin iştirakının artırılması nəzərdə tutulur. Sonuncu, xüsusilə gənc kadrların beynəlxalq normayaratma təcrübəsi ilə birbaşa tanış olması baxımından dəyərlidir”, - deyə İctimai Şuranın sədri bildirib. Mehriban Məhərrəmova qeyd edib ki, beşinci istiqamət rəqəmsal izlənilmə və ictimai nəzarətdir: “Ayrıca vurğulamaq istərdim ki, Dövlət Proqramı AQTİS-də vahid izləmə altsisteminin yaradılmasını və pilot layihə çərçivəsində 50 qida subyektinin bu sistemə qoşulmasını nəzərdə tutur. “Tarladan süfrəyədək” izlənilmənin tam qurulması həm istehsalçı, həm də istehlakçı üçün şəffaflıq deməkdir”. Onun fikrincə, ümumilikdə 2027−2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı institusional bazanı elmi potensial, kadr hazırlığı və rəqəmsal həllərlə tamamlayır. Onun uğurlu icrası isə xeyli dərəcədə sahə üzrə hazırlanan mütəxəssislərin keyfiyyətindən asılı olacaq.

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin Gəncə regional bölməsinin əməkdaşları Gəncə şəhəri, M.A.Abbaszadə küçəsi, ev 91 ünvanında fəaliyyət göstərən Abbaszadə Nəsimi Əlipolad oğluna məxsus çörək istehsalı müəssisəsində yoxlama keçirib. Yoxlama zamanı texniki normativ hüquqi aktların tələblərinin pozulduğu müəyyən edilib. İstehsal müəssisəsində sanitar-texniki və sanitar-gigiyenik vəziyyətin qənaətbəxş olmadığı, emal prosesində istifadə olunan suyun, bütün alət və avadanlıqların təmiz olmadığı, işçilərin şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmədiyi və digər nöqsanlar aşkarlanıb. Faktla bağlı inzibati protokol tərtib edilərək, müəssisənin fəaliyyəti nöqsanlar aradan qaldırılanadək məhdudlaşdırılıb və icrası məcburi göstərişlər verilib.

Qəhvəyi mərmər bağacığının ölkə ərazisində yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi tərəfindən fitosanitar nəzarət və maarifləndirmə tədbirləri davam etdirilir. Zərərvericiyə qarşı bitki mühafizəsi tədbirləri çərçivəsində Quba-Xaçmaz regional bölməsinin əməkdaşları tərəfindən Xaçmaz rayonunun Arzu kəndində kənd sakinləri ilə maarifləndirici görüşlər keçirilib.  Görüşlər zamanı qəhvəyi mərmər bağacığının payız aylarında açıq sahələri tərk edərək qışlama məqsədilə evlərə, anbarlara və digər qapalı tikililərə toplanması barədə sakinlərə məlumat verilib. Eyni zamanda, zərərvericinin sayının azaldılmasında effektiv üsullardan biri olan mexaniki mübarizə tədbirləri və onların tətbiqi qaydaları izah edilib, kənd sakinlərinə qəhvəyi mərmər bağacığı haqqında məlumat kitabçaları paylanıb.

“Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027–2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı” yeni imkanlar yaradır. Bunu yeni təsdiq olunan “Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027−2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı” ilə bağlı AZƏRTAC-a fikirlərini bildirən Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi yanında İctimai Şuranın üzvü, ekspert Asəf Ömərov deyib. O bildirib ki, güclü baytarlıq laboratoriyaları sağlam heyvandarlığın və təhlükəsiz qidanın təminatıdır: “Heyvandarlığın davamlı inkişafının əsas şərtlərindən biri heyvan sağlamlığının qorunması və yoluxucu xəstəliklərə qarşı effektiv nəzarət sisteminin mövcudluğudur. Müasir dövrdə heyvan xəstəliklərinə yalnız baytarlıq problemi kimi yanaşmaq kifayət deyil. Bu xəstəliklərin bir qismi insan sağlamlığı üçün də təhlükə yaratdığı halda, digər qismi heyvandarlıq təsərrüfatlarına ciddi iqtisadi zərər vuraraq ərzaq istehsalına və ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyinə təsir göstərə bilir. Heyvan xəstəliklərinin iqtisadi təsiri də nəzərə alınmalıdır. Belə xəstəliklərin təsiri yalnız xəstə və ya tələf olmuş heyvanların sayı ilə ölçülmür. Məhsuldarlığın azalması, reproduktiv göstəricilərin pisləşməsi, məcburi kəsim, profilaktika və xəstəliklə mübarizə tədbirlərinə çəkilən əlavə xərclər, heyvanların hərəkətinə qoyulan məhdudiyyətlər, həmçinin heyvan və heyvan mənşəli məhsulların daxili və beynəlxalq ticarətində yarana biləcək maneələr fermerlərin gəlirlərinə və bütövlükdə ölkənin aqrar iqtisadiyyatına təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən heyvan xəstəliklərinə qarşı mübarizədə əsas məqsəd yalnız artıq baş vermiş xəstəliyə reaksiya vermək deyil. Müasir baytarlıq sistemi xəstəliyin erkən aşkarlanmasına, sürətli və dəqiq diaqnostikasına, epidemioloji nəzarətə və riskəsaslı profilaktikaya söykənməlidir. Laborator diaqnostika xəstəliklərə nəzarətin əsas sütunlarından biridir. Heyvan xəstəliklərinin erkən müəyyənləşdirilməsində güclü laboratoriya sistemi həlledici əhəmiyyət daşıyır. Klinik əlamətlər bir sıra xəstəliklərdə oxşar ola bildiyindən, yekun diaqnozun təsdiqlənməsi üçün müasir və etibarlı laborator müayinələr tələb olunur. Bu baxımdan ölkədə fəaliyyət göstərən Respublika Baytarlıq Laboratoriyasının və Zona Baytarlıq laboratoriyalarının potensialının davamlı olaraq gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Laboratoriyaların müasir avadanlıqlarla təmin edilməsi ilə yanaşı, onların tətbiq etdiyi diaqnostik metodların çeşidinin genişləndirilməsi, keyfiyyət təminatı sistemlərinin inkişaf etdirilməsi, biotəhlükəsizlik və bioloji mühafizə standartlarının gücləndirilməsi, eləcə də mütəxəssislərin davamlı peşə hazırlığı laboratoriya sisteminin effektivliyini müəyyən edən əsas amillərdəndir”. Asəf Ömərov vurğulayıb ki, “Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027–2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nda qida təhlükəsizliyi, heyvan və bitki sağlamlığı sahəsində fəaliyyət göstərən dövlət laboratoriyalarının təkmilləşdirilməsi və onların müayinə imkanlarının genişləndirilməsi mühüm istiqamətlərdən biri kimi nəzərdə tutulur. Bu yanaşma baytarlıq laboratoriyalarının gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Respublika və zona səviyyəsində fəaliyyət göstərən baytarlıq laboratoriyalarının maddi-texniki bazasının modernləşdirilməsi yoluxucu xəstəliklərin daha sürətli aşkarlanmasına və diaqnostik imkanların regionlarda da gücləndirilməsinə şərait yarada bilər. “Zona Baytarlıq laboratoriyalarının imkanlarının genişləndirilməsi xəstəliklərin məhz yarandığı regionlarda daha sürətli aşkarlanmasına şərait yarada bilər. Nümunələrin uzaq məsafələrə göndərilməsinə ehtiyacın azalması diaqnostika müddətini qısalda, operativ qərarların qəbulunu sürətləndirə və xəstəliyin digər təsərrüfatlara yayılmasının qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Burada əsas məsələ yalnız yeni avadanlığın alınması deyil. Laboratoriya şəbəkəsinin inkişafı avadanlıq, müasir diaqnostik metodlar, standart əməliyyat prosedurları, keyfiyyətə nəzarət, biotəhlükəsizlik və bioloji mühafizə, məlumatların idarə edilməsi və peşəkar insan resurslarının vahid sistem daxilində inkişaf etdirilməsini tələb edir. Baytarlıq laboratoriyalarının gücləndirilməsinə qoyulan investisiyanın nəticəsi yalnız laboratoriya daxilində görülən işlərlə məhdudlaşmır. Güclü diaqnostik sistem fermerlərin təsərrüfatlarının qorunmasına, heyvan itkilərinin azaldılmasına, zoonoz risklərin erkən müəyyən edilməsinə, təhlükəsiz heyvan mənşəli məhsulların istehsalına və ölkənin ixrac potensialının qorunmasına xidmət edir. Bu baxımdan 2027–2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı çərçivəsində laboratoriya sisteminin modernləşdirilməsi Azərbaycanın baytarlıq xidmətinin gələcək inkişafı üçün mühüm imkan yaradır”, - deyə o qeyd edib.

Cəlilabad və Zaqatala rayonlarında yerləşən heyvan bazarlarının biotəhlükəsizlik, həmçinin müasir standartlara uyğun yenidənqurma və abadlaşdırma işlərindən sonra fəaliyyətinə icazə verilib. Belə ki, bazarların giriş-çıxış qapısında dezbaryerlər quraşdırılıb, baytarlıq nəzarəti zamanı xəstəlik əlamətləri aşkar edilən heyvanların digər heyvanlardan təcrid olunaraq saxlanılması məqsədilə xüsusi izolyatorlar tikilib. Bazar əraziləri asfaltlanıb, heyvanların rahat və təhlükəsiz hərəkətini təmin etmək məqsədilə rampalar və çardaqlar quraşdırılıb. Eyni zamanda, baytar həkimlərin nəzarəti həyata keçirməsi üçün xüsusi məntəqə yaradılıb. Aparılan qiymətləndirmə nəticəsində heyvan bazarında bioloji təhlükəsizlik və dövlət baytarlıq nəzarətinin həyata keçirilməsi üçün zəruri şəraitin yaradıldığı müəyyən edilib.  Bundan başqa yeni tikilən və yenidən qurulan heyvan bazarlarında identifikasiya sisteminin tətbiqi üçün də şərait təmin olunub. Bu sistem heyvanların təsərrüfatlar arasında, eləcə də təsərrüfatlardan kəsimxanalara qədər izlənilməsinə imkan verir. Qeyd edək ki, ölkə üzrə artıq 20 heyvan bazarı AQTA Kollegiyasının 50 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Heyvan bazarlarına dair baytarlıq-sanitariya norma və qaydaları”na uyğun yenidən qurularaq istifadəyə verilib. Hazırda ölkənin bir sıra heyvan bazarlarında yenidənqurma və abadlaşdırma işləri davam etdirilir. Link:

Heyvanların fərdi uçotunun aparılması və qeydiyyatının təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdirilir. Növbəti tədbir Bərdə rayonunda fəaliyyət göstərən təsərrüfatlardan birində həyata keçirilib. Burada saxlanılan 200 baş heyvana fərdi birkalar vurulub, onların nömrələri üzrə müvafiq məlumatlar qeydiyyata alınıb. Proses baytar həkim tərəfindən həyata keçirilib və təsərrüfatda mövcud heyvanların uçota alınması təmin edilib. Heyvanların fərdi uçotu onların hərəkətinin izlənilməsi, baytarlıq nəzarətinin gücləndirilməsi, eləcə də epizootik sabitliyin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qeyd edək ki, təsərrüfatlarda heyvanların uçotunun dəqiqləşdirilməsi və baytarlıq xidmətlərinin səmərəliliyinin artırılması məqsədilə bu istiqamətdə tədbirlər mütəmadi olaraq həyata keçirilir. Daha ətraflı:

Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin apardığı plandankənar yoxlamalar zamanı Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən bir sıra ictimai iaşə və qida məhsullarının satışı ilə məşğul olan müəssisələrdə aşkar edilən nöqsanların aradan qaldırılması istiqamətində müvafiq sağlamlaşdırma tədbirləri həyata keçirilib. Belə ki, Bakı şəhərinin Xətai, Yasamal və Suraxanı rayonlarında fəaliyyət göstərən 3 müəssisədə keçirilən yoxlamalar zamanı müəyyən edilən nöqsanlar müəssisə sahibləri tərəfindən aradan qaldırılıb. Görülən tədbirlər nəticəsində müəssisələrdə aşkar edilmiş uyğunsuzluqlar aradan qaldırılıb və fəaliyyətin davam etdirilməsinə şərait yaradılıb. Sağlamlaşdırma tədbirləri həyata keçirilən müəssisələr aşağıdakılardır: •    Fiziki şəxs Məmmədov Elvin Əli oğluna məxsus Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Zakir Yusifov küçəsi, ev 40H ünvanında yerləşən “Təndirxana” ictimai iaşə müəssisəsi; •    Fiziki şəxs Qafarov Əşrəf Nüslət oğluna məxsus Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Müzəffər Həsənov küçəsi, 49A ünvanında yerləşən “Minkənd” kafesi; •    Fiziki şəxs Quliyev Cavanşir Tair oğluna məxsus Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Əmircan qəsəbəsi, Qulu Quliyev küçəsi, ev 114, 114 saylı məktəbin yaxınlığında fəaliyyət göstərən “Unlu qənnadı məmulatların emalı və satışı” mağazası.